د رسنيو لپاره په تبليغاتو كې انډول په كار دى

ليكنه :پوهنمل ماموند

 

له بده مرغه په هېواد كې دجګړو اغيزې يوازې فزيكي اړخ نه لري، دغو جګړو د ذهنونو او فكرونو ويجاړتياوې هم رامنځته كړي دي او هېوادوال د يو رنځور ذهنيت سره ژوند كوي. د نوي اساسي قانون په چوكاټ كې د بيان ازادۍ او په سياسي ټولنيز ژوند كې له دموكراتيكو بدلونونو سره د دې زمېنه هم برابره شوه چې هر څوك د خپل فكر د دايرې څخه و غږيږي، كه دا دموكراتيك اصل ښه اړخونه لري نو په څنګ كې ستونزې هم ورسره شته. رسنۍ يا مطبوعات د بيان د ازادۍ د اصل څخه په ګټې اخيستنې سره هر ډول نشرات كوي خو ځينې يې ملي ګټې په پام كې نه نيسي او په غير عمدي او هم عمدي توګه د هېواد دښمنانو ته ګټه رسوي، خلكو ته په ذهني انتشار او پر حاكميت باندې د بې باوره كيدوه لپاره زمينه برابروي.

  د بيان ازادي په دې مانا نه ده چې په خپلو خپرونو او تبليغاتو كې هغه څه ووايو چې د دښمن مورال قوي شي او عامو وګړو ته انديښنه پيدا كړئ. مونږ همېشه عادت لرو چې (نيم تش ګيلاس) يادوو خو كه (نيم ډك ګيلاس) د اوبو لپاره و كاروونو د تندې سره مخ انسان ته به اروايې سكون راشي د دې بېلګې او مثال يادونه د دې لپاره اړينه ده چې زمونږ ټلويزيوني خپرونې، چاپي رسنۍ، راډيو او نور همېشه د منفي خبرونو او خبرتياوو څخه پيل كوي. حتى د كلمو اوالفاظو په كارولو كې هم د احتياط څخه كار نه اخلي. د بېلګې په توګه په رسنيو كې لومړى او تازه خبر دا وي چې په فلاني ولايت كې دومره پوليس او يا پوځيان له منځه ولاړل. دلته دا له ياده بآسو چې ووايو هغوى د هېواد او خلكو لپاره ځان قربان كړ او يا هم دا چې په دغه ولايت كې د آبادۍ څومره كار شوى دى. په كار ده چې د امنيتي ځواكونو د سرښندنو او برياوو په اړه هم ځانته لږ څه تكليف وركړو. د نورو هېوادونو مطبوعات هم دا انډول په پام كې نه نيسي او په خپلو رسنيو كې دښمن ته مورال وركوي. ځينې رسنۍ د بيان د ازادۍ تر عنوان لاندې د شخصيت ترور تر سره كوي او پرته د اسنادو څخه پر نورو وګړو تورونه لګوي. كه له يوې خوا تور لګوونكي غير قانوني عمل كوي نو د بلې خوا رسنۍ هم قانون تر پښو لاندې كوي. 

مطبوعات بايد تر هر څه وړاندې د تاريخ په دې حساس پړاو كې ملي ګټو ته پاملرنه ولري. د دولت اراكين دې ته را و بولي چې د سرښندنو پر خپل وخت د درناوي زمينه مساعده كړي.

  رسنۍ دا حق نه لري چې د شخصي او ډله ييزو غرضونو لپاره د شخصيت روزنې لپاره كار وكړي او په دې توګه د نوو كړكيچنونو او دښمينو لپاره زمينه برابره كړي. هغه خبرونه و خپرونې چې د قومونو ترمنځ وفاق د نفاق خواته بيايي په واقعيت كې د هېواد سره دښمني كوي. 

دولت نړيوالې رسنۍ لكه بي بي سي، د اشنا غږ او ازادۍ راډيوګانې او نورې رسنۍ چې د افغانستان په ملي ژبو خپرونې كوي دې ته را و بولي چې پخپلو خپرونو كې دغه اصل رعايت كړي او د هېوادوالو ذهنونه مغشوش نه كړي.

  ځينې رسنۍ پرته د تورونو لګولو خه د مثبتو كارونو يادونه نه كوي، حال دا چې ډير برياليتبونه او پياوړي كاركوونكي له نظره غورځول كېږي چې دا پخپله يو منفي ذهنيت راوړي او عام وګړي پر حاكميت باور له لاسه وركوي. په دولت كې د هڅونې لپاره د ښو كارونو او پياوړو كارمندانو ستاينه څه عيب لري؟ تشويق او هڅونه ډير وخت تر انتقاد او غندنې څخه زيات كار وركوي. د بيان ازادي دا مانا نه لري چې هر څه پرته د وړانديزونو څخه د غندنې او نهيليستى مفكورو قرباني وګرځي. 

په هېواد كې ځينې مهمې برياوې دا دي چې ور څخه يادونه كيدلاى شي.

  د سياسي او دولتي سيستم په برخه كې: 

- په هېواد كې د جمهوري رياست او ملي شورا د انتخاباتو سرته رسول.

  - د افغانستان اوسنى دولت په نړيواله كچه د بل هر وخت څخه زيات اعتبار او ديپلوماتيكي اړيكي لري. 

- د تقنين بهير د ملي شورا له خوا د نورمال حالت خواته روان دى.

  - هغوي چې د 2001 كال تر مخه يې د ټوپك او مرمۍ له لارې يو بل سره خبرې كولې اوس په يو حال كې د ډيالوګ او مذاكرې له لارې د كړكيچونو د حل په لور ځي. 

- د مطبوعاتو او سياسي ګوندونو د ازاد فعاليت شرايط برابر شوي دي.

  - افغانستان د لومړي ځل لپاره ډيرې نړيوالې مرستې را جلب كړي دي. 

د زير بنايي جوړښتونو په برخه كې:

 - د كابل- مزار، كابل-كندهار، كابل- تورخم، كابل- ګرديز لويې لارې رغول شوي دي او په زرګونو كيلومتره مركزي او فرعي سړكونه بيارغول شوي او يا هم نوي جوړ شوي دي. 

- د كابل او حيرتان ترمنځ د برق د ليږد سيستم د سالنګ د هسكو څوكونه تير شوى دى.

  - د شير خان پر بندر د عصري پل جوړيدنه.  - په ولايتونو كې ځينې نوي هوايي ډګرونه جوړاو د پخوانيو ترميم او پراختيا روانه ده.  - هيرات، كندهار، جلال آباد اومزار شريف ښارونو كې زياته پراختيا او سمسور تيا راغلې ده. 

- د خصوصي سكتور لپاره د كار زمينه برابره او د ودانيو په برخه كې ډېر پرمختګ شوى دى.

 - د خصوصي بانكونو د شبكې رامنځته كېدو سره د هېوادوالو لپاره ډېرې اسانتيوې برابرې شوي دي. 

- د نړيوالې ټولنې او دوستو هېوادونو سره د سترو پروژو په برخه كې تړونونه لاسليك شوي دي او په ځينې پروژو كار روان دى.

  - د لومړي ځل لپاره د كانونو څخه د ګټې اخيستنې سترې پروژې په لاره دي او په دې لړ كې د لوګر د عينك د مسو د كان د استخراج او پروسس د كامپلكس د جوړولو قرارداد د چين د هېواد يو ستر شركت سره لاسليك شوى دى چې دا د هېواد په ملي اقتصاد كې سترو بريالتوبونو ته لاره هواروي او د زرګونو وګړو لپاره پكې د كار زمينه برابرېږي. 

- د معارف او روغتيايي خدماتو پراختيا

  -د هېواد د پوهنتونونو د شبكې پراختيا. 

- د مخابراتي نظام پراختيا.

  - دغه او نورې برياوې بايد په مطبوعاتو او رسنيو كې په ملي او نړيواله كچه انعكاس ومومي څو چې عامه ذهنيتونه رغنده كارونو ته چمتو شي او نړيواله مرستندويه ټولنه پر موږ باوري شي.  د مثبتو خبرونو او تبصرو وروسته بيا كېداى شي چې د هېواد په كچه په لاندنيو برخو كې پر نيمګړتياو باندې په رغنده توګه تبصرې او خپرونې وشي: 

- په دولتي ادارو كې د ښه مديريت كمزوري. دلته كېداى شي چې په مشخصه توګه د وزارتونو، ادارو په نيمګړتياو باندې تبصره وشي او د ښه مديريت لپاره ورته وړانديزونه مطرح شي.

  - د ملكي تلفاتو په مخنيوي كې پاتې راتلل په ۲۰۰۸ كال كې دغه تلفات ۴۰ سلنه زيات شول. 

- د اداري فساد په اړه د ځانګړو مثالونو له مخې هېوادونو ته معلومات وركړاى شي.

  - د عادي او پرمختيايي بوديجې د تطبيق په برخه كې پاتې راتلل بايد د هغو د عواملو سره يو ځاى وڅېړل شي. 

- د بهرنيو مرستو څخه ناوړه ګټه اخيستنه او د تداركاتو په سيسټم كې د شفافيت د نشتوالي له امله د بډو او رشوتونو په ډاګه كول.

 - د عامه خدمتونو په چارو كې د دولتي او غير دولتي موسسو له خوا د موجودو نمګړتياو په اړه رغنده خبرتياوې او تبصرې. 

- د خلكو د امنيت او مصونيت د تامين په برخه كې د اړوندو ارګانونو او مسوولو افرادو په اړه ولس ته معلومات وركول.

  - د عدالت د تامين په برخه كې د ستونزو او مشكلاتو يادونه او د حل د لارو ښوول. 

- د قوانينو، مقرراتو او لوايحو د عدم تطبيق په اړه خلكو ته معلومات وركول او د دولتي ارګانونو د توجه راجلبلول.

  - د عامه نظم او امنيت د ويجاړونكو عاملانو په ډاګه كول. 

- د ټولنيز سوله ييز چاپېريال د مخربو عواملو او فكتورونو يادونه او په دې اړه د ولس د عامه پوهاوې د كچې لوړول.

  - د هېواد د دښمنانو دسيسو په اړه پر خپل وخت د وګړو د پوهې د كچې لوړول. 

- د ښارونو د طبيعي چاپېريال د ساتنې لپاره د وګړو مرستې راجلبول او په دې برخه كې د موجودو ننګونو يادونه.

 

ملګري ملتونه له افغانستان څخه خپل ٩٠٠ بهرني مامورين اوباسي

ملګري ملتونو پرېکړه کې ده ، چې سر له نن به له افغانستان څخه خپل ٩٠٠ بهرني مامورين اوباسي .

 دغه پرېکړه وروسته له هغه وشوه ، چې تېره اونۍ (د لړم په ٦ مه ) د کابل ښار د شيرپور په سيمه کې د باختر په نوم د ملګرو ملتونو پر يوه مېلمستون  بريدترسره شو، چې  په پايله کې يې ٦ بهرنيان، ٢ د ملي امنيت کارکوونکي او يو عام وګړى ووژل شول  او د ٨ بهرنيانو په ګډون ١٣ افغانان ټپيان شول .  

د پژواك د خبري اژانس د خبر له مخې په کابل کې د ملګرو ملتونو دسياسي همکارۍ ددفتر ( يوناما) يوې سرچينې د لړم په ١٤مه، رسنيو ته ويلي، چې ددغو بهرنيو مامورينود وتلو لړۍ به سر له نن څخه (د لړم ١٤مه ) پيل شي .

سرچينې زياته کړې ده،  چې دغه پرېکړه دامنيتي ستونزو له امله شوې ده .

د يوناما يادې شوې سرچينې، چې دنوم له څرګندولو يې ډډه کړې ، وايي  چې دوى اوسمهال په افغانستان کې ١٣٠٠ بهرني مامورين لري ، چې له دې وروسته به يې يواځې ٤٠٠  بهرني مامورين په افغانستان کې پاتې شي .

  د يوناما يو تن وياند نظيف الله سالارزي پژواک خبري اژانس ته ومنله، چې دوى غواړي د خپلو بهرنيو مامورينو شمېره کمه کړي، خو دقيقه شمېره يې ونه ښوده .   نوموړي زياته کړه : (( هغه مامورين له افغانستان څخه ځي، چې دلته ورته ډېره اړتيا نه ليدل کېږي .)) 

 

د سالارزي په وينا، په دې اړه به د ملګرو ملتونو د سرمنشي  ځانګړى استازى او د يوناما مشر کاى ايډه  نن له غرمې مخکې د يوې خبري غونډې په ترڅ کې رسمي نظر ورکړي .

  بلخوا د يوناما لخوا نن په يوه خپره شوې خبرپاڼه کې ويل شوي دي ، چې دوى د خپلو افغان او بهرنيو مامورينو د امنيت ساتنې لپاره نور اقدامات کوي .  

په خبرپاڼه کې زياته شوې ده ، چې دوى دامنيتي ملحوظاتو له امله ددغو امنيتي تدابيرو په اړه معلومات نه شي ورکولى .

  سرچينې ويلي : (( ملګري ملتونه په افغانستان کې خپلو کړيو وعدو ته ژمن دى ، زموږ اړيکې له افغانستان سره له تېرو نږدې سلو کلونو راهيسې ټينګې دي، زموږ هڅې دافغانستان دخلکو د مرستې لپاره دي . )) 

ملګرو ملتونو ويلي دي، چې  دوى نوي امنيتي تدابير ددې لپاره نيولي، څو ددوى د فعالتيونو د ګډوډولو مخه ونيول شي .

CNN: افغان استخبارات د هند تر اغیزې لاندي، مشرف

د پاکستان پخواني ولسمشر جنرال پرویز مشرف  له سې ان ان امریکایې  ټلویزیون سره په خپله یوه نوي مرکه کې د افغانستان دولسمشر حامد کرزي په دفتر، په نورو  افغان حکومتي ادارو او حتی د افغانستان د ملي امنیت په ریاست کې د اې اس اې استخباراتي شبکې د اجنټانو د موجودیت خبر ورکړ.

نوموړي دغه څرګندوني په لندن کې له سي ان ان ټلویزیون سره په مرکه کې وکړي.

دا لومړی ځل دی چې یو پاکستانی عالي رتبه چارواکی د افغان ولسمشر په دفتر کې د پاکستان د بدنامې استخباراتي ادارې د کارمندانو د شتون خبر ورکوي.

جنرال مشرف په ورته وخت کې افغانستان د هند له اغیزې یو متاثر هیواد په ګوتو کړی او زیاته کړي یې ده چې د هند استخبارات او حکومت هم  د افغانستان په دننه کې فعالیت کوي او موخه یې د پاکستان پر ضد تحرکات دي.

جنرال مشرف دا و نه ویل چې د پاکستان استخبارات د څخه په منظور د افغانستان په حکومتي ادارو کې جرړې لري خو تر ډیره بریده یې افغان حکومت د هند تر اغیزې لاندي وبلل.

نوموړي دا هم وویل چې ای اس ای د نړۍ په هره ترهګریزه ډله کې د داخلیدو اجازه لري او کولای شي چې په ډیري اسانۍ سره له هرې ترهګرې ډلي سره که  هغه القاعده وي که طالبان او یا کومه بله ډله سازش او ملګرتیا وکړي خو  دا یې و نه ویل چې ایا اوس هم دغه اداره له طالبانو سره مرسته کوي که څنګه .

نوموړي د خپلو خبرو په یوه بله برخه کې دا هم ویلي چې افغانستان د  هند یوه خاموشه مستعمره ده چې نوی ډهلی له دغه ځایه د پاکستان پر ضد خپل عملیات پلانوي او تر سره کوي یې.

مشرف وویل چې په افغانستان کې د هند د استخاباراتو د موجودیت په اړه مستند شواهد وسره موجود دي.

مشرف افغانستان د بهرنیو سرتیرو راتګ د افغانانو د غوښتنې خلاف یو عمل وبلل چې د نوموړي پر وینا اوس د هغه د خبرو ثبوت د ا فغانستان حالات دي.

په پارلمان کي د بهزاد په تخلص وکيل بايد محاکمه شي

په پارلمان کي يوتن وکيل ښاغلي بهزاد په دې ورستيو کي د يو شمير رسنيو په مرسته په پرله پسې توګه د افغان اولس سپکاوی کړیدی.  د اولس سپکاوی ټولنيز جرم او مجرم ته د محاکمې له لوري د جزا ورکول د قانون پلي کول دي.  د دې مجرم له لوري داسي زياتي مرکې  او ويناوي شويدي چي د محاکمې وړدي ، دلته د بيلګي په توګه د نوموړي يوه دوې ويناوي يادوم  چي زموږ افغان اولس يې رټلی او توهين کړيدی

لومړی : بهزاد په هره مرکه او وينا کي بېدريغه دا ټکی کاروي چي افغان اولس مشر قانوني مشر نه دی؛ د انتخاباتو کميسون تر اعلان وروسته د داډول ويناو پايله د ټولنيز بحران زيږول او د هرج مرج لوري ته د ټولني وړل دي. په دې تر تيب د ټولنيز نظم اخلال ته د جرم په سترګه کتل کيږي او اجراکونکی يې مجرم ګڼل کيږي ، د څارنوالی دنده ده چي د دا ډول جرمونو مخه ونيسي او مجرمينو ته يې جزا ورکړي.

دوهم : ښاغلی بهزاد په زياتو مرکو کي دا هم ويلي چي زه به حامد کرزی ته ولسمشر نه وايم او هغه ته به سلطان کرزی وايم؛ دا وينا په حقيقت کي د هغو افغانانو بشپړ سپکاوی دی چي ښاغلي حامد کرزي ته يې د ولسمشری لپاره خپلي رايې ورکړيدي.افغانان خپل ژوند ته د خطر په منلو د رايو ورکولو مرکزونو ته ولاړل او خپلي رايي يې دخپلي خوښي کانديدانو ته ورکړې، خو ښاغلی بهزاد په ډيري بې پروايې سره دا ټوله قرباني توهينه وي او د اولس سپکاوی کوي. څارنوالي د همدې جرمنو د مخنوي دنده لري او بايد د افغان اولس د توهين مخه ونيسي او داډول مجرمينو ته د سزاورکولو قانون پلی او دا بې انصافه او د اولس دښمنان په خپلو سزاګانو ورسوي.

ډبل عبدالله لوی خاین ووت...

افغانان تر مخه پردې پوهیدل چې عبدالله تر ټولو لوی خاین ان افغانی جامه او هویت یې پلورلی او دی هغه څوک دی چې هیڅکله یې هم د افغانستان لپاره سولې ته مخه نه ده کړی همیشه یې د افغانستان خصوصا د پښتنو کمی یا بدی غوښتونکی وو.
تاسو ولیدل چې ده په مطبوعاتی کنفرانس کې ویلی وو (( ما حامدکرزی ته تیلفون وکړ او ورته مې وویل تاسو څخه مننه کوم چې  د انتخابات دوهم پړاو مو ومنه .)) او ده په خپله وینا کې دا هم ویلی وو هر څوک په دوهم پړاو کې برنده شو هغه به رییس جمهور وی.

که دی خاین نه وای نو ده په په خپله وعدو وفاکړې وه او دومره لګښتونه به ولی کېدل خو له لومړی سر څخه به یې وویلی وو چې تاسو نورې پیسې مه مصرفوی زه په دوهم پړاو انتخاباتو کې  کډون نه کوم یا یې نشم کولای.

که چیرته عبدالله په رښتیا سره واقعی وطن پرست وای نو هیڅکله به د داسې لوړ لګښتونو طرفدارنه وای او له واقعیتونو سره به جنګیدای دی د افغانستا سولی لپاره نه بلکه د څوکی رانیولو لپاره یې مبارزه کوله.
او بل داچې د لومړی ځل انتخاباتو په پړوا رای اچونه کې د عبدالله فامیل ایرانی جامې په تن کړې دا د دې ښکارندوی وو.

عبدالله چې کوم شرطونه ایښودلی وو هغه مقطع زمانی وخت مخکی لمخه پوره شوی وو لکن مشاورینو یې ډیره روسته ورته  مشوره ورکړه چې د اوضاع له مخې په دغه انتخاباتو کې ته نشی برنده نه کیدای او همدارنګه دې اعتماد له لاسه ورکړی بایکاټ وکړه دا به یوه بهانه وی.
بیت المال شتمنی دی چې داسې کسان یې په یوه او بله بهانه مصرفوی او د مظلوم ملت هیڅ پروا نلری.
تر څو یې افغان ولس غولولی وی په  ننی مطبوعاتی کنفرانس کې یې یو تن پښتون له لارې چیرت را ګیر کړی او د پښتو په ژبه یې یو شعر وویل، افغان تارجک  که هزاره او که پښتون دی پر ده نور نه غولیږی.

روزی   

امریکایان او عبدالله د تیښتی په حال کی

د ټاکنو څخه مخکی بهرنیانو د ځینی کورنیو مطرح څیرو په مرسته هڅه وکړه چی کرزی یو داسی ایتلاف ته مجبور کړی. چی د تیر ۸ کلن دولت سره چندانی توپیر ونلری. خو دا چی کرزی بیا د افغانانو مزاج لوستی وو او عواقب یی ورته ډیر ناوړه ښکاره کیدل نو په یو داسی نامشروع او ناخوښ ایتلاف کی د را ګډیدو څخه یی انکار وکړ. د ټاکنو وروسته بیا هم بهرنیانو خپلو هڅو ته ادامه ورکړه. او د ټاکنو د پایلو په ځنډولو سره یی هڅه وکړه چی کرزی پر ګوډو کړی او یو ایتلافی دولت ته یی مجبور کړی. د بیلابیلو لارو یی پر کرزی فشار وارد کړچی داسی یو ایتلاف و منی. په همدغه شپو کی خلیلزاد هم افغانستان ته وارد شو او د افغانستان په سیاسی سیناریو کی یی یو ځل بیا د رول لوبولو او حتی د حکمرانۍ کولو خوبونه له ځان سره راوړل. خلیلزاد په اړوندو کړیو کی کار پیل کړاو ځینی خلک یی په کرایه ونیول او ځینی خلک بیا ګرو کړل. خو باید یادونه وشی چی خلیلزاد په خپله هم د ټول ژوند له پاره ګرو شوی دۍ. خلیلزاد داسی فکر کوی چی ګواکی افغان ملت ته نجات ورکوونکی هم دۍ دۍ. او هغه وخت چی افغانستان د طالب نما قوتونو په لاس کی وو همدۍ وو چی افغانستان یی له هغه حالته را وایستلو او د هغه په خبره نړیوال یی په دی خبره قانع کړل چی افغانستان مستعمره دۍ. خو افغان ملت هیڅ کله هم داسی فکر نه دۍ کړۍ. افغانان فکر کوی. چی د بون د کنفرانس وروسته چی کوم سیټ اپ په وجود راغلۍ. هغه که ښه وو او که بد خو په د هغه په ناکامولو کی د خلیلزاد لاس وو. او خلیلزاد هیڅکله افغانان پرینښودل چی یو خپلواک او پر پښوولاړ دولت جوړ کړی. او داسی خلک یی خپلو بادارانو یعنی امریکانو ته معرفی کول چی هغوی ملت په ډیر ارزانه قیمت خرڅ کړ. او داسی خلک د کابل واکمنان شول. چی نن اته کاله وروسته هم کابل د هغوی تر تهدید لاندی دۍ. او هر وخت چی یی زړه شی یا له یو درې څخه او یا هم د کابل ښار د یو جنرال له کور څخه وسله راوباسی او په کابل ښار کی چور او چپاول شروع کړی. خیر اوس به راشو اصلی موضوع ته.

د ټولټاکنو پایلی چی کله وځنډیدی نو داسی اوازی خپری شوی چی ګواکی ټاکنی دویم پړاو ته روانی دی. خو دا هر څه اوازی پر کرزی باندی د فشار راوړلو په موخه وی. د پردی تر شا هره ورځ بهرنیو سفیرانو او د ځینو هیوادونو لوړ پوړو چارواکو هڅه کوله چی کرزی ایتلافی دولت ته اړباسی. خو په مشرقی، غربی او جنوبی ولایاتو کی بیا خلکو اوضاع و سنجوله او د دویم پړاو د ټاکنو سره یی مخالفت څرګند کړ. او اعلان یی وکړ چی په دویم ځلی انتخاباتو کی به په هیڅ صورت برخه نه اخلی. نو نړیوالو دا فکر وکړ چی کرزی او په مجموع کی به افغان ملت د دویم پړاو ټاکنی د خپلو رایو سپکاوۍ و بولی. او رشتیا به هم د دویم پړاو په ټاکنو کی برخه وانخلی. نو په دی صورت کی به نړیوالو ته لاره خلاصه شی. او دوی به د یو موقت دولت د پاره تیاری ونیسی. چی دا موقت یا لنډ مهاله دولت به د بهرنیانو په خوښه وی. او د تشکیل د لحاظه به بیا د بون کنفرانس په نتیجه کی په وجود راغلی دولت بڼه ولری. چی مهم وزارتونه به بیا هم په یوه ولسوالۍ پوری اړه ولری. او دوی به هغه څه بیا هم کوی چی په تیرو اتو کلونو کی یی کول. او مسوولیت یی ټوله د ښاغلی کرزی په حساب کی لیکل کیده. بمباری امریکایانو کولی. غلاوی د بهرنیانو حمایت یافته د نظارشوراغلو کولی او الزام ټوله کرزی ته متوجه وو. یعنی هغوی داسی واکمنان وو چی صلاحیت یی ډیر زیات او مسوولیت یی هیڅ نه وو. هم په دولت کی وو او هم یی د دولت د اپوزیسیون رول لوبولو. هرڅه چی به یی زړه وو کول به یی او کله چی به یو ناوړه پییښه رامنځ ته شوه ، نو چیغی به شروع کړی چی دا خو حکومت د کرزی دۍ او موږ د هغه په کړنو کی هیڅ مسوولیت نه لرو. ځینی وخت به ناری پیل کړی چی کرزی یو بی کفایته ولسمشر دۍ او نه شی کولای کار اهل د کار ته وسپاری. خو چی کله به دولت د اداری اصلاحاتو او د کار اهل ته د کار سپارلو پروسه پیل کړه نو بیا به دوی ناری شروع کړی چی ګواکی دولت غواړی مجاهدین له صحنی باسی. یانی یوازی دوی ځانونه د مجاهدینو استازی بلل. په دی ډول دوی اته کاله عملا په دولت کی مهم واکونه د ځانه سره درلودل او له بلی خوا یی د محرومیت ناری هم وهلی چی ګواکی موږ له دولت سره هیڅ اړه نه لرو.

خو کله چی د ټاکنو نهایی پایلی اعلان شوی نو کرزی نه یوازی د ټاکنو پایلی ومنلی بلکه د دویم پړاو ټاکنو ته یی هم خپل ځان تیار وبللو. په کومه ورځ چی د ټاکنو د شکایتونو کمیسیون خپل راپور د ټاکنو خپلواک کمیسیون ته وسپارلو په هغه ورځ د امریکا د مشرانو جرګی د بهرنیو اړیکو د کمیټی رییس سناتور جان کیری څو ځله د ښاغلی کرزی او نورو مطرح کاندیدانو سره ولیدل. تر څو هغوی د ایتلافی حکومت جوړولو ته اړباسی. خو د کرزی انکار هغوی ناهیلی کړل.دلته باید یادونه وکړو چی د لومړی پړاو د ټاکنو د تر سره کیدو وروسته چی کله د پاکستان او افغانستان د پاره امریکا د ولسمشر خاص استازی ریچارډ هالبروک له ښاغلی کرزی سره د ایتلافی حکومت خبره مطرح کړه. نو د رسنیو په وینا ښاغلی کرزی دی خبری ډیر په غصه کړ. او د هغه وروسته بیا ښاغلی هالبروک افغانستان ته هیڅ سفر و نه کړ. نو امریکا د معاملاتو د طی کولو په منظور جان کیری او ځینی نور سناتوران غوره کسان وبلل او هغوی ته یی د کرزی د راضی کولو ټاسک ورکړ. چی په دی کی هم هغوی بریالی نه شول. 

اوس چی د ټاکنو دویم پړاو ته افغان ملت تیاری نیسی او داسی ښکاری چی دا ځل افغانان ټاکنو ته صرف د یو پروسی په نظر نه ګوری بلکی ورته به که خدای کول د یو هوډ او عزم سره ورځی. چی دا کار ښایی د افغانانو پر سیاسی راتلونکی ډیر مثبت او دور رس اغیزی وښندی. خو لیدل کیږی چی دا ځل که له یوی خوا د افغانانو روحیی بدلون موندلی دی نو له بلی خوا د دی ملت د دی سپیڅلی روحیی د ځپلو له پاره او په مجموع کی د ملت د نهیلی کولو له پاره ځینی کړۍ ډیری په چټکتیا سره لګیا دی. دغه پروسه اوس په سیریال اوښتی ده. چی ځینی برخی یی تیری شوی دی او ځینی برخی یی ښایی په راروانو ورځو کی ننداری ته وړاندی شی. د دی سیریال یوه برخه په تیرو ورځو کی هغه وخت سټیج شوه کله چی ځینی کړیو وغوښتل د سړی هوا او د اکمالاتی ستونزو له امله د دویم پړاو ټاکنی ناشونی اعلام کړی. کله چی دا برخه بی پایلی پای ته ورسیده، نو په بله برخه کی بیا د قرآن کریم د سوځولو پیښه وشوه. او وروسته د کابل پوهنتون محاصلین واټونو ته راوایستل شول. او د محاصلینو له خوا پولیس په کاڼو و ویشتل شول او هڅه وشوه چی پولیس هم باید غبرګون وښیی او په نتیجه کی یی مرګ ژوبله رامنځ ته شی. تر څو دا تظاهرات پراختیا و مومی او په پای کی ټاکنی ناشونی اعلام شی. خو دا هم د امنیتی ځواکونو د زغم له امله ناکامه ننداره تمامه شوه. په هم دغه ورځوکی په کندهار کی د بهرنیو ځواکونو له خوا په کندهار کی یوځوان د خپلی مور، خاله او د خاله د زوی سره یو ځای په داسی حال کی په شهادت ورسیدل چی د خپل واده د پاره یی امادګی نیوله. د دی پیښی تر شا اهداف داسی ښکاریدل چی کندهاریان تظاهراتو ته وهڅول شی او وروسته د ټاکنو شونتیا ته د شک په سترګه وکتل شی. خو لکه چی دا چال هم ناکام شو. ددی یوه ورځ وروسته د فضل الرحمان اوریا او د ځینو نورو خلکو په نوښت په کابل کی داسی یو غونډه راغوښتل شوی وه چی د ټاکنود دایریدو پر شونتیا خبری وشی. او اصلی هدف یی دا وو چی نوموړی مجلس داسی یو اعلامیه صادره کړی. چی پکی د یو لنډمهالی اداری د جوړیدو غوښتنه شوی وی. او په اوسنیو حالاتو کی د ټاکنو کیدل ناشونی ښکاره کړی. خو دا غونډه بیا د ځینی بااحساسه خلکو له خوا اخلال شوه. خو دی غونډی هغه خبری چی د پردی تر شا کیدلی په ډاګه کړلی. او افغانان یی په دی پوه کړل چی بهرنی او کورنی سیاسی سوداګر له هغوی څه غواړی. پر دی بل شوی اور باندی نور تیل هغه وخت وشیندل شو کله چی د ولسمشری د ټاکنو د دویم پړاو مهم کاندید ډاکټر عبدالله عبدالله په ټاکنو کی د برخی اخیستلو له پاره ځینی شرطونه وړاند کړل. چی مهم یی د ځینو وزیرانو او رییسانو د دندو تعلیق او په هغه سیمو کی د ټاکنیزو مرکزونو ختمول چیری چی د هغه په وینا درغلی شوی وی. دی خبری هر څه ښکاره کړل چی بهرنیان او ښاغلی عبدالله نه غواړی د دویم پړاو ټاکنی تر سره شی. همدا وجه ده چی هغوی داسی بی سره او بی پښو غوښتنی وکړی. ښاغلی عبدالله او د هغه بهرنی لارښودان اوس دی پایلی ته رسیدلی دی چی د دویم پړاو په ټاکنو کی به دوی هرومرو بی ابرو کیږی. نو ځکه یی د ټاکنو څخه تیښته یوه مناسبه لار ګڼلی ده. لیری نه ده چی په راتلونکی ورځو کی عبدالله نوری غوښتنی هم وکړی.

ددی سیریال یوه بله مهمه برخه تیره ورځ په کابل کی پر یو شخصی میلمستون برید وو چی پکی د ملګری ملتونو ځینی کورنیو او بهرنیو کارکوونکو ته مرګ ژوبله پکی واوښتله.

دغه پرله پسی پیښی داسی ښکاره کوی چی امریکایان نور نه غواړی چی افغانستان د یو داسی دولت څښتن شی چی مشرتابه یی د کار تجربه ولری او دوست او دښمن یی پیژندلۍ وی. هغوی د یو داسی مشر سره چی د ولس په رایو راغلۍ وی، معامله کول د ځان دپاره ډیره ګرانه بولی. نو همدغه وجه ده چی زلمی خلیلزاد په کابل کی ناست دۍ. او غواړی چی د نوی اداری اصلی واکمن په توګه د واک واګی په لاس کی واخلی. او عبدالله چی په دی سیناریو کی د لوبتی رول لوبوی. د هغه سره د هغه دوولسو مهمو وزارتونو وعده شوی چی کرزی لاوارد مخه رد کړی دی. چی په هغه کی به د کندهار د خلکو استازیتوب علومی او ملالۍ اسحاقزۍ کوی. د پکتیکا او پکتیا د شمله ورو افغانانو استازیتوب به پکی پیراسحاق ګیلانی کوی.او اصلی واکمنان به بهرنیان، د د افغانانو د فرهنګ د له مینځه وړلو مسوولیت به د حفیظ منصور وی او والیان به پکی د عطامحمد نور له خوا ټاکل کیږی.  او پدی ډول ځینی نور کردارونه هم ښایی په صحنه کی داخل کړای شی. خو د دی تر مخه باید دغه څه ته زمینه مساعده شی. او د دی له پاره زمینه د امریکایانو بمباری او د کورونو تلاشی کول، د تاو تریخوالی نه ډکی مظاهری، او نور بریدونه مساعدولای شی. چی هغه هم روانی دی.. نو راروانی ورځی ډیری مهمی دی که نور کارونه د پلان سره سم تر سره شول، نو لیری نه ده چی امریکایان او د هغوی لوبته یعنی عبدالله به له ټاکنو وتښتیږی. او افغانستان به بیا د یو نامعلومه او وحشتناک شرنوشت سره مخامخ کړی(خدای دی وکړی چی زما اندازه غلطه وخیږی. )

خدای دی زموږ پر وطن رحم وکړی. آمین ثم آمین

بریالۍ پښتون   

امریکایان او عبدالله د تیښتی په حال کی

د ټاکنو څخه مخکی بهرنیانو د ځینی کورنیو مطرح څیرو په مرسته هڅه وکړه چی کرزی یو داسی ایتلاف ته مجبور کړی. چی د تیر ۸ کلن دولت سره چندانی توپیر ونلری. خو دا چی کرزی بیا د افغانانو مزاج لوستی وو او عواقب یی ورته ډیر ناوړه ښکاره کیدل نو په یو داسی نامشروع او ناخوښ ایتلاف کی د را ګډیدو څخه یی انکار وکړ. د ټاکنو وروسته بیا هم بهرنیانو خپلو هڅو ته ادامه ورکړه. او د ټاکنو د پایلو په ځنډولو سره یی هڅه وکړه چی کرزی پر ګوډو کړی او یو ایتلافی دولت ته یی مجبور کړی. د بیلابیلو لارو یی پر کرزی فشار وارد کړچی داسی یو ایتلاف و منی. په همدغه شپو کی خلیلزاد هم افغانستان ته وارد شو او د افغانستان په سیاسی سیناریو کی یی یو ځل بیا د رول لوبولو او حتی د حکمرانۍ کولو خوبونه له ځان سره راوړل. خلیلزاد په اړوندو کړیو کی کار پیل کړاو ځینی خلک یی په کرایه ونیول او ځینی خلک بیا ګرو کړل. خو باید یادونه وشی چی خلیلزاد په خپله هم د ټول ژوند له پاره ګرو شوی دۍ. خلیلزاد داسی فکر کوی چی ګواکی افغان ملت ته نجات ورکوونکی هم دۍ دۍ. او هغه وخت چی افغانستان د طالب نما قوتونو په لاس کی وو همدۍ وو چی افغانستان یی له هغه حالته را وایستلو او د هغه په خبره نړیوال یی په دی خبره قانع کړل چی افغانستان مستعمره دۍ. خو افغان ملت هیڅ کله هم داسی فکر نه دۍ کړۍ. افغانان فکر کوی. چی د بون د کنفرانس وروسته چی کوم سیټ اپ په وجود راغلۍ. هغه که ښه وو او که بد خو په د هغه په ناکامولو کی د خلیلزاد لاس وو. او خلیلزاد هیڅکله افغانان پرینښودل چی یو خپلواک او پر پښوولاړ دولت جوړ کړی. او داسی خلک یی خپلو بادارانو یعنی امریکانو ته معرفی کول چی هغوی ملت په ډیر ارزانه قیمت خرڅ کړ. او داسی خلک د کابل واکمنان شول. چی نن اته کاله وروسته هم کابل د هغوی تر تهدید لاندی دۍ. او هر وخت چی یی زړه شی یا له یو درې څخه او یا هم د کابل ښار د یو جنرال له کور څخه وسله راوباسی او په کابل ښار کی چور او چپاول شروع کړی. خیر اوس به راشو اصلی موضوع ته.

د ټولټاکنو پایلی چی کله وځنډیدی نو داسی اوازی خپری شوی چی ګواکی ټاکنی دویم پړاو ته روانی دی. خو دا هر څه اوازی پر کرزی باندی د فشار راوړلو په موخه وی. د پردی تر شا هره ورځ بهرنیو سفیرانو او د ځینو هیوادونو لوړ پوړو چارواکو هڅه کوله چی کرزی ایتلافی دولت ته اړباسی. خو په مشرقی، غربی او جنوبی ولایاتو کی بیا خلکو اوضاع و سنجوله او د دویم پړاو د ټاکنو سره یی مخالفت څرګند کړ. او اعلان یی وکړ چی په دویم ځلی انتخاباتو کی به په هیڅ صورت برخه نه اخلی. نو نړیوالو دا فکر وکړ چی کرزی او په مجموع کی به افغان ملت د دویم پړاو ټاکنی د خپلو رایو سپکاوۍ و بولی. او رشتیا به هم د دویم پړاو په ټاکنو کی برخه وانخلی. نو په دی صورت کی به نړیوالو ته لاره خلاصه شی. او دوی به د یو موقت دولت د پاره تیاری ونیسی. چی دا موقت یا لنډ مهاله دولت به د بهرنیانو په خوښه وی. او د تشکیل د لحاظه به بیا د بون کنفرانس په نتیجه کی په وجود راغلی دولت بڼه ولری. چی مهم وزارتونه به بیا هم په یوه ولسوالۍ پوری اړه ولری. او دوی به هغه څه بیا هم کوی چی په تیرو اتو کلونو کی یی کول. او مسوولیت یی ټوله د ښاغلی کرزی په حساب کی لیکل کیده. بمباری امریکایانو کولی. غلاوی د بهرنیانو حمایت یافته د نظارشوراغلو کولی او الزام ټوله کرزی ته متوجه وو. یعنی هغوی داسی واکمنان وو چی صلاحیت یی ډیر زیات او مسوولیت یی هیڅ نه وو. هم په دولت کی وو او هم یی د دولت د اپوزیسیون رول لوبولو. هرڅه چی به یی زړه وو کول به یی او کله چی به یو ناوړه پییښه رامنځ ته شوه ، نو چیغی به شروع کړی چی دا خو حکومت د کرزی دۍ او موږ د هغه په کړنو کی هیڅ مسوولیت نه لرو. ځینی وخت به ناری پیل کړی چی کرزی یو بی کفایته ولسمشر دۍ او نه شی کولای کار اهل د کار ته وسپاری. خو چی کله به دولت د اداری اصلاحاتو او د کار اهل ته د کار سپارلو پروسه پیل کړه نو بیا به دوی ناری شروع کړی چی ګواکی دولت غواړی مجاهدین له صحنی باسی. یانی یوازی دوی ځانونه د مجاهدینو استازی بلل. په دی ډول دوی اته کاله عملا په دولت کی مهم واکونه د ځانه سره درلودل او له بلی خوا یی د محرومیت ناری هم وهلی چی ګواکی موږ له دولت سره هیڅ اړه نه لرو.

خو کله چی د ټاکنو نهایی پایلی اعلان شوی نو کرزی نه یوازی د ټاکنو پایلی ومنلی بلکه د دویم پړاو ټاکنو ته یی هم خپل ځان تیار وبللو. په کومه ورځ چی د ټاکنو د شکایتونو کمیسیون خپل راپور د ټاکنو خپلواک کمیسیون ته وسپارلو په هغه ورځ د امریکا د مشرانو جرګی د بهرنیو اړیکو د کمیټی رییس سناتور جان کیری څو ځله د ښاغلی کرزی او نورو مطرح کاندیدانو سره ولیدل. تر څو هغوی د ایتلافی حکومت جوړولو ته اړباسی. خو د کرزی انکار هغوی ناهیلی کړل.دلته باید یادونه وکړو چی د لومړی پړاو د ټاکنو د تر سره کیدو وروسته چی کله د پاکستان او افغانستان د پاره امریکا د ولسمشر خاص استازی ریچارډ هالبروک له ښاغلی کرزی سره د ایتلافی حکومت خبره مطرح کړه. نو د رسنیو په وینا ښاغلی کرزی دی خبری ډیر په غصه کړ. او د هغه وروسته بیا ښاغلی هالبروک افغانستان ته هیڅ سفر و نه کړ. نو امریکا د معاملاتو د طی کولو په منظور جان کیری او ځینی نور سناتوران غوره کسان وبلل او هغوی ته یی د کرزی د راضی کولو ټاسک ورکړ. چی په دی کی هم هغوی بریالی نه شول. 

اوس چی د ټاکنو دویم پړاو ته افغان ملت تیاری نیسی او داسی ښکاری چی دا ځل افغانان ټاکنو ته صرف د یو پروسی په نظر نه ګوری بلکی ورته به که خدای کول د یو هوډ او عزم سره ورځی. چی دا کار ښایی د افغانانو پر سیاسی راتلونکی ډیر مثبت او دور رس اغیزی وښندی. خو لیدل کیږی چی دا ځل که له یوی خوا د افغانانو روحیی بدلون موندلی دی نو له بلی خوا د دی ملت د دی سپیڅلی روحیی د ځپلو له پاره او په مجموع کی د ملت د نهیلی کولو له پاره ځینی کړۍ ډیری په چټکتیا سره لګیا دی. دغه پروسه اوس په سیریال اوښتی ده. چی ځینی برخی یی تیری شوی دی او ځینی برخی یی ښایی په راروانو ورځو کی ننداری ته وړاندی شی. د دی سیریال یوه برخه په تیرو ورځو کی هغه وخت سټیج شوه کله چی ځینی کړیو وغوښتل د سړی هوا او د اکمالاتی ستونزو له امله د دویم پړاو ټاکنی ناشونی اعلام کړی. کله چی دا برخه بی پایلی پای ته ورسیده، نو په بله برخه کی بیا د قرآن کریم د سوځولو پیښه وشوه. او وروسته د کابل پوهنتون محاصلین واټونو ته راوایستل شول. او د محاصلینو له خوا پولیس په کاڼو و ویشتل شول او هڅه وشوه چی پولیس هم باید غبرګون وښیی او په نتیجه کی یی مرګ ژوبله رامنځ ته شی. تر څو دا تظاهرات پراختیا و مومی او په پای کی ټاکنی ناشونی اعلام شی. خو دا هم د امنیتی ځواکونو د زغم له امله ناکامه ننداره تمامه شوه. په هم دغه ورځوکی په کندهار کی د بهرنیو ځواکونو له خوا په کندهار کی یوځوان د خپلی مور، خاله او د خاله د زوی سره یو ځای په داسی حال کی په شهادت ورسیدل چی د خپل واده د پاره یی امادګی نیوله. د دی پیښی تر شا اهداف داسی ښکاریدل چی کندهاریان تظاهراتو ته وهڅول شی او وروسته د ټاکنو شونتیا ته د شک په سترګه وکتل شی. خو لکه چی دا چال هم ناکام شو. ددی یوه ورځ وروسته د فضل الرحمان اوریا او د ځینو نورو خلکو په نوښت په کابل کی داسی یو غونډه راغوښتل شوی وه چی د ټاکنود دایریدو پر شونتیا خبری وشی. او اصلی هدف یی دا وو چی نوموړی مجلس داسی یو اعلامیه صادره کړی. چی پکی د یو لنډمهالی اداری د جوړیدو غوښتنه شوی وی. او په اوسنیو حالاتو کی د ټاکنو کیدل ناشونی ښکاره کړی. خو دا غونډه بیا د ځینی بااحساسه خلکو له خوا اخلال شوه. خو دی غونډی هغه خبری چی د پردی تر شا کیدلی په ډاګه کړلی. او افغانان یی په دی پوه کړل چی بهرنی او کورنی سیاسی سوداګر له هغوی څه غواړی. پر دی بل شوی اور باندی نور تیل هغه وخت وشیندل شو کله چی د ولسمشری د ټاکنو د دویم پړاو مهم کاندید ډاکټر عبدالله عبدالله په ټاکنو کی د برخی اخیستلو له پاره ځینی شرطونه وړاند کړل. چی مهم یی د ځینو وزیرانو او رییسانو د دندو تعلیق او په هغه سیمو کی د ټاکنیزو مرکزونو ختمول چیری چی د هغه په وینا درغلی شوی وی. دی خبری هر څه ښکاره کړل چی بهرنیان او ښاغلی عبدالله نه غواړی د دویم پړاو ټاکنی تر سره شی. همدا وجه ده چی هغوی داسی بی سره او بی پښو غوښتنی وکړی. ښاغلی عبدالله او د هغه بهرنی لارښودان اوس دی پایلی ته رسیدلی دی چی د دویم پړاو په ټاکنو کی به دوی هرومرو بی ابرو کیږی. نو ځکه یی د ټاکنو څخه تیښته یوه مناسبه لار ګڼلی ده. لیری نه ده چی په راتلونکی ورځو کی عبدالله نوری غوښتنی هم وکړی.

ددی سیریال یوه بله مهمه برخه تیره ورځ په کابل کی پر یو شخصی میلمستون برید وو چی پکی د ملګری ملتونو ځینی کورنیو او بهرنیو کارکوونکو ته مرګ ژوبله پکی واوښتله.

دغه پرله پسی پیښی داسی ښکاره کوی چی امریکایان نور نه غواړی چی افغانستان د یو داسی دولت څښتن شی چی مشرتابه یی د کار تجربه ولری او دوست او دښمن یی پیژندلۍ وی. هغوی د یو داسی مشر سره چی د ولس په رایو راغلۍ وی، معامله کول د ځان دپاره ډیره ګرانه بولی. نو همدغه وجه ده چی زلمی خلیلزاد په کابل کی ناست دۍ. او غواړی چی د نوی اداری اصلی واکمن په توګه د واک واګی په لاس کی واخلی. او عبدالله چی په دی سیناریو کی د لوبتی رول لوبوی. د هغه سره د هغه دوولسو مهمو وزارتونو وعده شوی چی کرزی لاوارد مخه رد کړی دی. چی په هغه کی به د کندهار د خلکو استازیتوب علومی او ملالۍ اسحاقزۍ کوی. د پکتیکا او پکتیا د شمله ورو افغانانو استازیتوب به پکی پیراسحاق ګیلانی کوی.او اصلی واکمنان به بهرنیان، د د افغانانو د فرهنګ د له مینځه وړلو مسوولیت به د حفیظ منصور وی او والیان به پکی د عطامحمد نور له خوا ټاکل کیږی.  او پدی ډول ځینی نور کردارونه هم ښایی په صحنه کی داخل کړای شی. خو د دی تر مخه باید دغه څه ته زمینه مساعده شی. او د دی له پاره زمینه د امریکایانو بمباری او د کورونو تلاشی کول، د تاو تریخوالی نه ډکی مظاهری، او نور بریدونه مساعدولای شی. چی هغه هم روانی دی.. نو راروانی ورځی ډیری مهمی دی که نور کارونه د پلان سره سم تر سره شول، نو لیری نه ده چی امریکایان او د هغوی لوبته یعنی عبدالله به له ټاکنو وتښتیږی. او افغانستان به بیا د یو نامعلومه او وحشتناک شرنوشت سره مخامخ کړی(خدای دی وکړی چی زما اندازه غلطه وخیږی. )

خدای دی زموږ پر وطن رحم وکړی. آمین ثم آمین

بریالۍ پښتون   

ددعوت شرطونه

هغه کسان چې د الهی دين طرف ته بلنه کوي خلق د نيکی طرف ته بولی او له بدو کارونو خلق منع کوي  دده دعوت ،وعظ او نصيحت به هغه وخت ګټور وي چې په لاندې شرايطو برابر وي  او که په لاندې شرايطو برابر نه وي ( د حکمت په طريقه ) نه يواځې دا چې په دعوت کې به يې هيڅ اثر هم نه وي بلکې د اسلام او مسلمانانو لپاره به يوه صدمه شي .
دنبوت او خلفاء راشدينو په وخت کې چې اسلامې دعوت په حکيمانه ټوګه روان ؤ په ډير لنډوخت کې تقريباً ټولی نړی ته دين ورسيدو او اوس چې سوونه کاله تير شوي دي  داخو پر ځای پريږده چې نړي ته مو دين ونه رسولو بلکی خپل کور،کلی او ولس مو لاهم  د اسلام په ٪30 احکامو خبر نه کړل !!!!

۱- تقوی : دتقوی نه مراد د ټولو الهی اوامرو انجامول اود ګناهونو څخه د ځان ساتل دي .
کله چې په چا کې تقوی ځای ونيسی د هغه په زړه کې نورانيت پيداکيږي  دپوهی او ادراک قوه يې لوړيږی  او الله تعالی (ج) دده لپاره ټولی چاری آسانه کوي .
قوله تعالی : وَمَن يَتَّقِ اللَّهَ يَجْعَل لَّهُ مِنْ أَمْرِهِ يُسْرًا (الطلاق ۴).
د دعوت لپاره اولين شرط تقوی ده د اسلامې امت داعی به د يهودو دعلماؤ په څير نه وي چې خلکو ته په نيکی امر کوي او له بدو کارو خلک منعه کوي خو خپله کوم عمل ورباندې نه کوي .
د داسې کس په اړه سخت وعيد دي
حديث : عَنْ أُسَامَةَ (رض) قال: سَمِعْتُ رَسُولَ اللَّهِ (ص) يَقُولُ: «يُجَاءُ بِالرَّجُلِ يَوْمَ الْقِيَامَةِ فَيُلْقَى فِي النَّارِ، فَتَنْدَلِقُ أَقْتَابُهُ فِي النَّارِ، فَيَدُورُ كَمَا يَدُورُ الْحِمَارُ بِرَحَاهُ، فَيَجْتَمِعُ أَهْلُ النَّارِ عَلَيْهِ فَيَقُولُونَ: أَيْ فُلانُ، مَا شَأْنُكَ أَلَيْسَ كُنْتَ تَأْمُرُنَا بِالْمَعْرُوفِ وَتَنْهَانَا عَنِ الْمُنْكَرِ؟ قَالَ: كُنْتُ آمُرُكُمْ بِالْمَعْرُوفِ وَلا آتِيهِ وَأَنْهَاكُمْ عَنِ الْمُنْكَرِ وَآتِيهِ». (بخارى: 3267).
ژباړه : اسمامه رض وايې چه له رسول الله ص نه مې ارويدلی چې ويې فرمايل :دقيامت په ورځ به يو کس راوستل شي او دوزخ ته وروغرځول شي اوپه تيزی سره به يې کلمی د باندې تويې شي         په خپلو کلمو به دخره د څپر په شان غوبل کوي .
دوزخيان به  دده چاپير راټول شي ورته وايې به ای فلان ! په تا څه شوي دی آيا ته نه وي  چې مونږ ته  به مو امربالمعروف  او نهی عن المنکر نه کولو؟
وايې به هو تاسې ته به مې په نيکی امر کولو خو خپله به می نه انجامول او تاسې به مې د منکر کار څخه منع کولی خو خپله به می انجامول .

 ۲- اخلاص :
يعنی  د دعوت  نيت به يواځی او يواځی د الله تعالی رضا وي .
داسې به نه وي چه د الهی دين ته د دعوت پر ځای خپل ځان ته  دعوت  کوي  ،يعنی ددی پرځای چې خلک د الله (ج)  دين ته دعوت کړي  خلک خپل ځان ته دعوتوي خلکو ته خپله پوهه ،خپل استعداد او شخصيت ښکاره کوي .
دا ډير تباه کونی مرض دی سختی خطرناکی پايلی لری  الله تعالی (ج) دې مونږ تری وساتی .
۳- علم :
بل شرط د دعوت لپاره علم دی  قوله تعالی  :
قُلْ هَـذِهِ سَبِيلِي أَدْعُو إِلَى اللّهِ عَلَى بَصِيرَةٍ  (يوسف ۱۰۸)
 (( ووايه (ای محمده ! دوی ته ) چه دغه لاره زماده چې خلق بولم د الله طرف ته  په بصيرت ( علم او ښکاره بيان ) )).
  
حسن بصری رح  پدی اړه وايې : عمل کونکی بدون له علمه څخه د هغه لاروي په شان دی چې لاره يې  ورکه کړي وي .
۴- تواضع  :
ځان په نورو خلکو لوی نه ګنړ لو ته تواضع وايې .
تواضع د خدای (ج)  د معرفت او خپل ځان پيږندلو ثمره ده  نو ځکه د اسلام لومړی خليفه ابوبکر صديق(رض) فرمائيلی : هيڅ مسلمان بايد خپل مسلمان ورور حقير او ذليل ونه ګڼی ځکه د دټيټی مرتبی  مسلمان هم د خدای (ج)  په نزد لوی او محترم دی .
اسلامې دعوت به د نصيحت پر ځای د خلکو تحقيرول او بې غزته کول نه وي .
۵- حلم :
حلم د قهر او غوصی په وخت کې د نفس کنترولوته او عقل نه کار اخيستلو او دعفوی او بخشش لاره غوره کولو ته  وايې .
چې د يوه دعوتګر لپاره آساسی شرط ګڼل کيږی  ځکه  دعوت ورکونکې هدف د زړونو لاس ته راوړل  او زړونه يوازی په نرمې او مهربانه وينا لاس ته راوړل کيږي .
حضرت علی (رض)  زړه د يوه حيوان سره تشبح  کړی  چې يوازی  په نرمی رام کيږي او بس .

امریکا به په تلفاتو سربیره سیمه پرینږدي

امریکا به په افغانستان کې د شدیدې مرګ ژوبلې سربیره له سیمې څخه و نه وزي.

دغه ټکی د امریکې ولسمشر بارک اوبهاما له خپلو امنیتي سالاکارانو سره تر یوې محرمې غونډې وروسته کړي ده.

ویل شوي وو چې په دغه غونډه کې چې د اونۍ په نیمایي  کې د بندو دروازو تر شا شوي وه امریکایې چارواکو په دې مسله خبري کولي چې څرنګه کولای شي له افغانستان څخه د خپلو سرتیرو لپاره د وتلو یو مهال ویش وټاکي .

د سپینې ماڼۍ ویاند رابرت ګیبس وویل چې په دغه غونډه کې مشرانو یو ځل بیا ټینګار وکړ چې باید په افغانستان کې پاتې شي او دغه ماموریت په درنو تلفاتو سربیره د دې ارزښت لري چې ورته دوام ورکړل شي.

د امریکې په دننه کې د میشتو سیاستوالو تر مینځ وروسته تر هغه له افغانستان څخه د امریکایي سرتیرو د وتلو ګنګوسي تودې شوې چې تیره اونۍ په افغانستان کې شاوخوا ۲۰ امریکایې سرتیري مړه او  ژوبل شول.

درشوت لنډ بيان

رشوت دادی چه يو سړی ديوه کار لپاره مقرر شوي وي او هغه پدی کار باندې دحکومت نه يا دکومی بلې اداری نه يا دکوم چا دطرف نه تنخواه اخلی بیاهم هغه ددی کار په بدل کې نوره څه معاوضه هم اخلی نودا رشوت شو.
رشوت داهم دی چه دکومې عهدی په وجه سره ده ته څه تحفه يا هديه ورکړشی ،يوځل نبی کريم صلی الله علیه وسلم يو سړی د زکات د ټولولو لپاره مقرر کړ هر کله چه هغه واپس راغی نو ويې ويل دا دومره مال د زکات دی او دا نور ماته هديه راکړ شوی ده ،رسول الله ص وفرمائل هغه دې په کور کې کينی اوبيا د وګوری چه ده ته څوک هديه ورکوی يعنی دا تحفه د عهدی په وجه ورکړ شوي وه ..

رشوت په يوه ټولنه کې سخت تباه کونې آفت دې  رشوت چه کله منځ ته راشی نو بيا د عدل اوقانون ځای پيسی ونيسی دمظلوم حق نورهم پايمال اومجرم په پيسو ځان ته لاره باسې .

رشوتخور  هغه پست او ذليل سوالګر دي چه سره لدی چه الله ج  ده ته لوی مقام ورکړی وي خو په دومره لوړ مقام کې به بياهم هغه يو سپک او ذليل سوالګر وي .

دغه مقام بيا هيڅ وخت هم په خپله اداره کې دفساد مخ نشی نيولای ځکه چه بيا دده خپل دمردارو  ډک کچکول افشاه کيږي .

دغه ذليل عمل اوس دومره ډير شوی چه حکومت خو دافغانستان په ټول تاريخ  کې په فساد او رشوت خوری کې  لومړی مقام لري  بيان  ته يې هيڅ حاجت ځکه نشته چه پدی باندی د نموړی اداری چارواکې هم قانع دي .
خو اوس دغه ذليل عمل د داکتر تر نوبت پوری هم رارسيدلی دي ، دکوم مريض چه نوبت څه ورسته وي هغه څه روپۍ چوکيدار ته په رشوت کې وړاندی کوي تر څو دده نمره مخکی کړی  او داسې نورو معمولې چارو کې .

درشوت حرمت او دهغه خطرناکې پايلې :
الهی ارشاد:
وَلَا تَأْكُلُوا أَمْوَالَكُمْ بَيْنَكُمْ بِالْبَاطِلِ وَتُدْلُوا بِهَا إِلَى الْحُكَّامِ لِتَأْكُلُوا فَرِيقًا مِنْ أَمْوَالِ النَّاسِ بِالْإِثْمِ وَأَنْتُمْ تَعْلَمُونَ ( البقره ۱۸۸).
په ناحقه يو دبل مال مه خورئ اوهغه حاکمانو نه مه ورکوئ (درشوت په ډول  چه  فيصله ستاسو په ګټه وکړی ) ترڅوڅه مال دخلکو ځنی په ناحقه وخوری اوتاسی پوهيږی (چه دا ظلم دی ).
نبی ص ارشاد:
عَنْ عَبْدِ اللَّهِ بن عَمْرٍو، قَالَ: قَالَ رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ:"الرَّاشِي وَالْمُرْتَشِي فِي النَّارِ
رشوت اخستونکی اورشوت ورکوونکی دواړه په دوزخ کې دي. (الطبرانی)

لَعَنَ اللَّهُ الرَّاشِيَ وَالْمُرْتَشِيَ فِي الْحُكْمِ   
دالله ج  لعنت دی  په قضاوت  باندي  درشوت اخستونکی اوورکونکی  (الطبرانی ،ترمذی ،حاکم او احمد)
    
لَعَنَ رَسُولُ اللهِ صَلی َّ اللهُ عَلَيه وَسَلَّم اَلرََّاشِیَ وَالمُرتَشِی َ ( رواه ابوداود ابن ماجه )
حضرت محمد صلی الله عليه وسلم درشوت په اخستونکی او ورکونکی لعنت ويلای دی .

عن عبد اللّه بن بريدة، عن أبيه ، عن النبيِّ صلى اللّه عليه وسلم قال: "من استعملناه على عملٍ فرزقناه رزقاً فما أخذ بعد ذلك فهو غلولٌ".

چا ته چه کوم کار وروسپارم ،په مقابل دهغه کې يې مزد هم ورکوم ،دخپل مزد نه علاوه چه نور څه اخلی هغه خيانت او رشوت  دی . (رواه ابؤداو.

انګریزانو د جدايۍ خبره رسنیو ته راوویستله

انګریزان چې نړۍ کې د Divided and rule  « بېل يي کړه او اېل کړه » د ښکېلاکګرې پالېسۍ په نوم پېژندل کیږي ، دا ځل بیا يي افغانستان ته پخپل راتګ سره د افغانانو ترمنځ د بېلتون او جلاوالي ترانه راپيل کړې ده .
د ازدۍ راډیو په قول : « روزنامه اندیپندنت چاپ بریتانیا در شماره اخیر خود از سیاستمدار این کشور پادی اشدون مطلبی دارد که در بخش آن آمده است آینده افغانستان به تقویه ساختار های قومی این کشور وابسته است نه حمایت از یک حکومت مرکزی »
دا چې هېواد کې ټاکنې دویم پړاو ته غځېدلې او لومړی پړاو يي هم د لوېدیځو هېوادو د لاسوهنو له کبله کړکېچن شو . په داسې مهال چې افغانان زیات ملي یووالي او پيوستون ته اړتیا لري ، په انګریزي رسنیو کې د افغانستان د مرکزي حکومت پر وړاندې ، په ولایتونو کې د قومي ګروپونو د پیاوړتیا تر سرلیک لاندې د ځینو ولایتونو لمسول د هېواد برخلیک په کوم لور بیايي ؟ ایا له پورته خبرې څخه ددغه انګریز موخه د مرکزي حکومت پر وړاندې د ځینو ولایتونو د بغاوت او پاڅون راپارول نه دي ؟
لکه څو ورځې مخکې مو واورېدل : « سفرناگهانی و غیر منتظره ی مارک سیدویل سفیر بریتانیا از شمال کشور و دیدار با عطا محمد نور والی سرکش بلخ که کمتر از اوامر حکومت مرکزی اطاعت میکند و یک حامی عمده ی داکتر عبدالله عبدالله رقیب حامد کرزی است نشانه هایی از دلسردی غرب به خصوص امریکا وانگلیس درقبال حمایت از کرزی را واضح میسازد» اوس څرګندیږي چې که په اسمان کې وريځ ، تندر او بریښنا نه وي باران نه اوریږي . دا چې د بلخ والي عطا محمد نور د کابل مرکزي حکومت پر وړاندې راپاڅېدلي او څوک يي پرځای نه شي کېنولای ، لامل يي روښانه دی او هغه داچې شاته يي انګریزان او نور ولاړ دي !
بلخوا د عبدالله نخرې او کریشمې هم چې اول يي د ټاکنو د لومړي پړاو پایلې ونه منلې  او اوس د ټاکنو خپلواک کمیسیون نه مني او د څو وزیرانو د ګوښه کېدو وړاندیزونه لري او سبا به د دویم پړاو ټاکني هم بایکاټ کړي  په غوږ کې يي د انګریزانو او امریکایانو د پټو خبرو ، لمسولو او پارولو پرته بل څه شي کېدلای شي !
همدارنګه ازادي راډیو په تبصره کې مخې ته ځي او وايي : « اما به نوشته پادی اشدون در روزنامه اندیپندنت همه این قربانی ها برای اینست که یک حکومت مرکزی در افغانستان تشکیل شود ، ولی از تشکیل چنین یک حکومت چه سود »
انګریز پادی شدون چې یوخوا د مرکزي حکومت زیانونه او بدګڼې او بلخوا ولایتونو او لږکیو ایتنیکي ګروپونو ته د زیات واک  ښېګڼې او ګټې افغانانو ته بیانوي ، پکار خو دا وه چې دغسې یوه سلا يي خپل ګوډاګي پنجاب ته ورکړی وایي چې هغوی « ټول د پنجاب لپاره » پرځای یو څه نورو ایالتونو او قومونو ته لکه پښتونستان ، بلوچیستان او سندیش ته ملي حقوق ورکړی وایي .
تر ټولو لومړی خو پادي شتون باید پنجاب ته ویلي وايي ، د صوبه سرحد استعماري نوم چې د پادي شتون پلرونو او نیکونو پر دې سیمې ایښي هغه لري کړي او پرځای داسې نوم چې ددې سیمې د تاریخ ، ژبي ، کلتور او هویت څرګندوی وي لکه پښتونستان چې د سیمې د خلکوغوښتنه ده ، دوی ته ورکړي .
همدارنګه پادي شتون کولای شي چې د شمالي ایرلنډ د خلکو د ملي حقوقو په اعاده کې د خپلو انګریزانو ګریوان ته لاس ورواچوي .     
 په تېر تاریخ کې هم انګریزانو د لوی او ابدالي افغانستان خاوره په بېلو بېلو پړاوونو کې په څو ټوټو ویشلې ده . په ۱۸۹۳ کال يي پر افغانانو د ډیورند د کرغېړنې کرښې په تپلو سره د افغانستان خاوره دوه ټوټې کړه  چې د کرښې ختیځه برخه يي لومړي د برطانوي هند او روسته يي په ۱۹۴۷ کال خپل میراثخور ګوډاګي پاکستان ته ورحواله کړه . په دې توګه انګریزانو هغه افغانستان چې د بنسټ ډبره يي د لوی احمدشابابا پلاس ایښودل شوې وه ټوټې ټوټې کړ . په کابل کې د افغانانو د مرکزي دولت کمزوري کول او له هغه څخه د ځمکنیو ټوټو او وګړنیو ټولنو بېلول له هغې ورځې پيل شوي چې انګریزان دې سیمې ته راغلل .
دوه وروڼه يي چې ګډه ژبه ، ګډ کلتور ، ګډ تاریخ او ګډ برخلیک لري یوله بله جلاکړل . وګورۍ خوشحال بابا :
د افغان په ننګ مې وتړله توره           ننګیالي د زماني خوشحال خټک یم
خپل هر څه له افغان خاورې سره تړي ، افغاني خاوره خپل ننګ او شتون بولي او په افغانیت ځان ننګیالي بولي . اوس چې د هغه مزار په لره پښتونخوا کې پروت دي ، انګریزان کولی شي د پاکستان په نوم هغه له افغانانو بېل کړي ایا دا کار شونی دی ؟
یا د افغانانو بل لوی او ستر صوفی شاعر رحمان بابا چې مزار يي په پېښور او له ډیورند کرښې کوزه غاړه پروت دی ، وايي :
چې کشور د افغانانو معطر کړي                    هر یو بیت مې خدایه زلفي د خوبان کړې
رحمان بابا د خپل شعر د هر بیت ښکلا او لویا په دې کې بولي چې هغه د هر افغان پر ژبه وي ، د افغانانو د هېواد په نوم شعر وايی او د خپل هېواد لپاره شعر وايي. ایا څوک کولای شي چې خوشحال او رحمان له افغانانو بېل کړي چې د دوی په اندیښنو لوی افغانستان جوړ شوی دی .
ایا د ډیورند په استعماري کرښې سره ، یو ملت چې دواړه دنیاوې يي سره ګډې دي څوک بېلولای شي ؟
خو دا ځل بیا داسې ښکاري انګریزان او د هغه لوېدیځ انډيوالان ، د افغانستان د پاتې خاورې د ټوک ټوک کولو لپاره راغلي وي ! 
موږ افغانانو باید هوښیار واوسو او پرینږدو چې ښکېلاکګر هرځل زموږ هېواد وپاشي !
اخځونه :
افغان ــ جرمن انلاین بریښپاڼه
د ۲۰۰۹ کال د اکتوبر ۲۶ مه
مرادزی

اسلام د روغې او درناوي دين

هسې خوكه دانساني خلقت پس منظر راوځيرو نولومړى د الله جل جلاله اودهغه د مطيع مخلوق ملائكو ترمنځ دشوې مكالمې ياسوال ځواب سره مخ كېږو چې دبقرې سورة ۳۰ آيت يې حكايت كوي:

ژباړه: اوكله چې وويل ستا رب پرښتو ته چې زه پيداكوونكى يم په ځمكه كې ديوه خليفه نو پرښتو وويل آياته په ځمكه كې هغه څوك پيداكوې چې فساد به كوي او وينې به تويوي .. تر آخره.

دملائكو دا اندېښنه چې د الله تعالى په تخليق اعتراض نه بلكې يو تعجب و، لاهغه مهال وه چې د بشر پلار حضرت آدم عليه السلام لا نه و پيداشوى.

دلته مفسرينو داپوښتنه راپورته كړې چې ملائكې څنګه پوه شوې چې انسان به په ځمكه كې فساد كوي او وينې به تويوي، ځينې وايي ښايي دوى په لوح محفوظ كې داخبره لوستې وي ، ځينې نور وايي ښايي دوى به انسانان دځمكې په پخوانيو استوګنو پېريانو ورقياسول چې خپل منځي جګړې او وژنې يې كولې، خو يوه ډله مفسرين په دې باور دي چې ښايي پرښتو د الله تعالى جل جلاله په كلام كې دخليفه له كلمې څخه داحقيقت معلوم كړى وي ، په داسې توګه چې الله تعالى وويل: زه په ځمكه كې يو خليفه ( استازى ) پيداكوم، نو خليفه اوحاكم ته خو هغه وخت اړتيا پيښيږي چې دځمكى په مخ وژنې وي ، جګړې او بربادي وي، بياخليفه دجګړو او بې عدالتيو مخه ونيسي.

نو بناء په وروستي احتمال ويلى شو چې په سپېڅلي قرآني او اسلام قاموس كې دبشر له پيدايښت څخه لا ډېر پخوا له جګړې او وينې توييدنې څخه بيزاري اودمخنيوي تدابير مراعات شوي دي خو دپورتني او دې ته ورته دنورو شواهدو باوجود دنن شوپرك مزاجه انسان په ډېر جسارت داپوښتنه راپورته كوي چې آيا اسلام هغه دين نه دى چې يواځې تاوتريخوالى پيژني؟؟؟.

دا يواځې د نن خبره نه ده اونه يواځې دهالينډ فتنه نامي فلم پورې خلاصه كېداى شي، بلكې ويلاى شو چې داد اسلام دلومړنيو غير معمولي برياوو په غبرګون كې دمشركينو يهودو او نصاراوو دګډو ناكامو تبليغاتو او افترائتو دلړۍ يوه كړۍ ده، چې له هغه مهاله رانيولې بيا تر ننه پورې په اوږده زماني واټن كې داسلام دښمنه حلقو ترمنځ له بېلابېلو انګېرنو اوعقدو سره لاس په لاس شوي او رارسيدلي، نن به يواځې عنوان او فورم بدل وي ، كنه معنون او موخه هماغه زړه ده ، چې يواځې له عقده پالنې تعصب اوتنګ نظري څخه سرچينه اخلي، ځكه ددوى دداسې بې دليله انكار په اړه قرآن وايي: ( يعرفونه كما يعرفون ابناءهم ... ) د پيغمبر عليه السلام رسالت اوداسلام حقانيت داسې پېژني لكه خپل زامن چې پېژني، عبدالله بن سلام رضى الله عنه چې تراسلام قبلولو وړاندې يهودي عالم و به ويل چې ترخپلو زامنو يې لاښه پېژني، ځكه دزامنو په هكله خو به لاداشك ورسره وي چې كېداى شي ښځې يې خيانت  ( له كوم بل سره كورواله ) كړى وي اودابه دده زوى نه وي.

خود ماتې خوړلي اودحق په وړاندې دتاب نه لرونكي انسان خوى همدا وي، دحقيقت نه بلكې يواځې دخپلې باطلې مدعا د اثبات له پاره د ( لانُسلم ) ( انكار ) په ګدۍ ناست وي، اوپه بې ساري جسارت د شيدو د توروالي اود شاتو د تريخوالي له پاره دلائل وړاندې كوي. هغه مهال غير اسلامي پيدو او واكمنيو د اسلامي نوراني سېلاب په وړاندې دمقاومت او تمدن ډګرونه يوپه بل پسې له لاسه وركول نو دا اودې ته ورته اكاذيب ددوى وروستۍ حربه وه.

په راوروسته اومعاصر دور كې د تبشير او استشراق مكتبونو ددې شعار لپه پاره ډېر كار وكړ اوهڅه يې وكړه ترڅو په نړيواله كچه اسلام دتاوتريخوالي اوتشنج دين معرفي كړي.

ډېرو ختيځ پوهانو په دې اړه زهرجنې اومتعصبې ليكنې كړي دي ، دوى د نبي عليه الصلوة والسلام او صحابه وو كرامو رضى الله عنهم په غزاګانونيوكې   كړې اود راشده خلافت د دور سوبې او برياوې يې تر نيوكې لاندې نيولي.

دوى وايي: مسلمانان چې په مكه كې وو نوعاجزه بردباره اوپه مصيبتونو صبر كوونكي وو، خو چې مدينې منورې ته راغلل مشكلات يې له سره لرې شو ل او څه امكانات يې وموندل نو په جګړو او وژنو يې لاس پورې كړ ، دا اودې ته ورته افتراګانې ه پخوا ديوې فردي نظريې اوتور په شكل اورېدل كېدې خوپه دې وروستيو كې دپخوا په خلاف په سنجول شوې او رسمي توګه داپروسه په مخ وړل كېږي.

د [۲۰۰۵ د سپتمبر په ۳۰ ] ډنماركي ورځپاڼې Jyllandsposten جيولانډپوسټن په بې سارې ګستاخۍ نبي كريم صلى الله عليه وسلم ته منسوب داسې كارتونونه خپاره كړل چې هغه صلى الله عليه وسلم معصوم ذات يې دجګړې او تروريزم بنسټګر تمثيلاوه. ( العياذ بالله )

ددې ليكنې لامل همدا تاسف دى چې اوس په ډېرېدونكې توګه په اسلامي نړۍ كې همدا نظريه سرايت كوي اوځوان مسلمان قشر چې دلويديځ دهرسهار بدرګه ورته پرمختګ بريښي په ناخود آګاه توګه له داډول مفكورو څخه پلوي كوي. دلته به مونږ په لنډه توګه داخبره راوسپړو چې آيااسلام په رښتيا بشر ته يواځې دجګړو او وژنو پيغام درلود؟ اوكه په جګړو كې ښكيله نړۍ يې د وحشت او بربريت له كومې راواېستله. څرنګه چې دموضوع حوصله ډېره پراخه ده مونږ به په مختصره توګه ځينې عناوين تشريح كړو ترڅو دى قضاوت ته لاره هواره شي چې دتاوتريخوالي او سولې ترمنځ اسلامي انتخاب څه دى؟

۱ ـــ اسلام و چې نړۍ ته يې له جګړو او وژنو څخه نجات وركړ:

كه ديوې شېبې له پاره تر اسلام وړاندې نړۍ ته ولاړ شو نو وبه وينو چې دجهالت دوره په انساني تاريخ  كې يوه توره دوره ده چې ورور وژنه او وينې تويول سرلوړي او مېړانه ګڼل كېده، دكورونو او مالونو لوټ تالان او دپرديو ناموسونو بې عفتۍ، دسړيتوب شهامت دريځ خپل كړى و.

له اٌنس اومينې څخه مشتق انسان يواځې وحشت اوبربريت پېژانده ، دايواځې عرب نه وو چې له پېړيو پېړيو ورپاته بدۍ يې پاللې ، په جګړو كې نيول شوي ښځې او سړي يې دچارګام آسونو په لكيو پورې تړل اودحاملو ښځو نسونه يې په تورو ورڅيرل، بلكې له هند رانيولې بيا تر افريقا او اروپا د درست بشريت حال تردې بدتر وو، دهند دطبقاتي ټولنې قانون دپست نژادو په اړه حكم كاوه چې د سپي، چونګښې، كارغه اوپست نژاد حقوق اودمرګ سزا يوه ده.

دنړۍ دوه سيال زبرځواكونه فارس او روم په دوامدارو جګړو كېوتې وې چې ترمنځ خواراوستومانه انسانيت وريتېده، په دوى كې به چې كوم فوځ ماتې وخوړه نوسيال اود سوبې په نشه كې خمار لښكر به په مظلومو انسانانو له يوې مخې توره راواېسته ، ددښمن دنيول شوې سيمې اوښار هر اوسېدونكى په مرګ محكوم بلل كېده چې بيابه تر مياشتو مياشتو داعام وژنه روانه وه.

پردې سربېره امپراطورانو دداخلي بغاوتونو په مقابل كې خونړى عكس العمل هم خپل فرض باله، د پنځمې ميلادي پېړۍ په پاى كې چې فارسي داعي مزدك د پيروانو له خوا دديني اصلاح او اشتراكيت كومه بلوا پيل شوه چې ظاهراً له زردشتي دين څخه يو بغاوت و فارسي حكمرانانو قباد او نوشېران د زرګونو انسانانو په وژلو خاموشه كړه.

په ټوله كْ دفارس ساساني حكمرانان له اردشير (۴۲۲۴) نه نيولې بيا تر دريم يزدګرد (۴۶۵۱)پورې د بشريت په وړاندې بې رحمه اومتجاوزين وو چې محكوم اولس يې دبرچې تر څوكې لاندې ژوندكولو ته اړ كړى وو.

د روم سلطنت چې تحريف عيسويت يې دتوري په زور عملي كاوه ډېرځله په كورنيو شخړو كې ښكېل وو ، هغه پاڅون چې درومي سلطنت په زړه قسطنطينيه كې د بې وسه خلكو دحكومت په ضد شوى و پاچا Justinius اول د درې لكه خلكو په وژلو آرام كړ.

لنډه داچې داسې ګوښه نه وه چې هلته دې انسانان د آرام سا واخلي ،په درست بشريت دځنګل قانون واكمن و، چې له مخې يې كمزورى اړ و چې د زورور هره روا اوناروا غوښتنه ومني.

كله چې صثورت حال تردې بريده اضطراري وي نو د الهي حكمت او بشري فراست په مقتضى يوه داسې دين ته اړتيا محسوسيږي چې له جګړو سړى بشر د امن او سكون په پلوشو ونازوي ، د جګړه مارو ترمنځ دپخلاينې او اوربند تيږه كېږدي، دعمومي عفوې او ورورولۍ پيغام له ځانه سره ولري، د ظالم لاس له ظلمه ايسار كړي ، ښايي يواځې هغه غږ ته لبيك ووايي جې ترټولو ړومبى له ځانه سره د سولې پيغام ولري، د اسلامي دعوت او محمدي رسالت دبې سارې كاميابۍ يو راز همدا وه چې دځپلي انسانيت دهوساينې له پاره يې يوه داسې نسخه له ځانه سره درلوده چې هغه ورته له پېړيو پېړيو په تمه وه.

پيغمبر عليه السلام له بعثت څخه پخوا هم په قريشو كې په دې مشهور و چې دخير په كارونو اود شخړو په هواري كې به يې هڅې كولې، دقريشو دشخړو دمخنيوي په پار چې دحلف الفضول په نامه كوم اوربند اوتعهد شوى و نبي كريم صلى الله عليه وسلم دخپل تره زبير بن عبدالمطلب ترڅنګ لويه ونډه پكې درلوده.

خوكله چې د نبوت په وظيفه وګمارل شو نو تر ايمان وروسته يې خلك له ناروا قتل څخه ځان ساتلو ته راوبلل، ايمان راوړونكو ته يې په صفا ټكو وويل: ( لن تؤمنوا حتى تراحموا ) هېڅكله به تاسې مؤمنان نه شئ ترڅو چې په يوبل رحم ونه كړئ.

همدرانګه يې انسان بنيان الرب او عيال الله وباله، او له نويو ايمان راوړونكو نه يې تعهد واخيست چې دچاپه حقوقو به تيرى نه كوي، نبي كريم صلى الله عليه وسلم په خپلو دې اصلاحي هڅو سره وكړاى شول د عربي قبيلو ترمنځ له پيړيو پېړيو د راپيل شويو خونړيو جګړو اورونه مړه كړي، ديثرب د عربو ددوو كورنيو ( اوس او خزرج ) تر منځ (۱۲۰) كلنه دښمني د پيغمبر عليه السلام په منځګړتوب او بيعت اخيستلو سره دتل له پاره پاى ته ورسېده، اوددې دوو قبيلو ترمنځ لرغونې دښمني په يوه مثالي دوستي بدله شوه.

قرآن كريم دټولنيز فساد دمخنيوي ياد فرد او جامعې دسر، مال اوناموس دساتنې له پاره دقصاص حد ، دغلا حد، د قذف حد اونور غوره احكام او قوانين اعلام كړل. له همدې ځايه وه چې له جګړه مارو او تالانګرو عربو څخه يې يوه داسې ټولنه جوړه كړه چې په بشري نړۍ كې يې د انساني كرامت ، درناوي ، سولې او آطمينان شاهكار بللى شو.

همدا د صدر اسلام په انساني كرامتونو مالامال پيروان ( صحابۀ كرام رضى الله عنهم ) وو چې دلومړي ځل له پاره يې نړۍ ته د سولې او بشري درناوي درس وركړ، په جګړه بوخت انسانيت يې دسولې او عدم تشدد له خونده خبر كړ، د زور بالاى زور فارموله يې دتل له پاره د نابودۍ كندې ته وغورځوله، اود بادارۍ او غلامۍ په دنياكې يې دعدل او مساوات بيرغ هسك كړ.

هغه مهال چې دګنګا دغاړو هندي برهمنانو خپل ټيټ ذاتي دسپي له نرخه بلل، هغه مهال چې بودائزمو دتبت او نيپال دژوند له خوږو محروم اوپه رهبانيت كې ښكيل انسانان مجبورول چې دبودا د ډبرينو مجسمو په وړاندې خپل زامن اولوڼه ذبحه كړي ، هغه مهال چې د كسرى زردشتي قوانينو د فارس او بين النهرين په خوارو اولسونو دژوند چاپېريال تنور كړى و اوهغه مهال چې تحريف شوي عيسويت د رومي واكمنو د ظلم او جبر تبرګي ته دلاستي حيثيت درلود، د عربي ريګزارو په يوه ګوښه كې اسلام خپلو پيروانو ته په بيابيا وريادول چې خبردار ! ... تربې ځايه وينې توييدنې د درستې نړۍ نړيدل او فنا كېدل د الله جل جلاله په وړاندې آسانه دي.

په وروستي تحليل كې ويلى شو چې همدا اسلام و چې دلومړي ځل له پاره يې دځمكې پر مخ دبشر ژوند تامين كړ، دحيوانيت تل ته لوېدلى انسانيت كې يې دملكيت عنصر را ژوندى كړ اوخپل مخلص پيروان يې دانساني شرافت مهربانۍ ځان تېرېدنې اونورو حسنه وو اخلاقو هغه سټيج ته وخېژول چې ديو وېشتمې پېړۍ په ځان غره متمدن؟ انسان يې دفهم او درك په وړاندې هم عاجز دى.

نوكه اسلام د جګړو او وژنو پلوي واى څنګه به توانېدلى واى چې دبشر په تاريخ كې دتمدن د بنسټګرو اود انساني اقدارو دتمثيلوونكي دريځ خپل كړي اودښكېلو قبيلو دبې ځايه وينې توئېدنې مخنيوى وكړي.

۲ ــ په فردي او اجتماعي ژوند كې د اسلام نياومن اوسوله ساتى دريځ:

اسلام دمسلمان مسلماني يا كامله ايمانداري تردې پورې تړلې ده چې نور مسلمانان يې له ضرر څخه په امن وي، دغه راز دوګړو ترمنځ په ټولنيز اخوت بآور لري چې ددو كسانو ترمنځ دشخړې په صورت كې دريم ته على الوجوب امر كوي چې ( فاصلحوا بين اخويكم ) دخپلو دوو وروڼو ترمنځ مو سوله وكړئ، تردې چې د ( مېړه ) او ( مېرمنې ) ترمنځ دجوړجاړي له پاره په بې ساري صراحت سره توصيه كوي چې ( والصلح خير ).

دټولنيز فساد او انارشيزم د مخنيوي له پاره اسلام داسې كوټلي قوانين او حدود وضع كړي دي چې په مراعا سره يې دټولو انساني او اسلامي ارزښتونو حفاظت حتمي دى.،

كه موږ دلته د ساري په ډول د قتل حد چې قصاص دى راوځيرو نو لكه څنګه چې لوى خداى جل جلاله فرمايي دټولنې له پاره د ژوند اوپايښت فلسفه پكې نغښتې. معمولاً سترې جګړې او دوامداره شخړې له وړې هغې څخه رازيږي، چې بياديوې مناسبې حل لارې دنشتوالي په صورت كې پسې زياتيږي.

تر اسلام د مخه دجاهلي قبيلو دخپل منځي جګړو او تربګنيو شاليدهم همداسې وو، دعربو او يهودانو د دستور له مخې به كه يوسړي بل قتل كړ،نودمقتول ورثه به دې ته تياره نه وه چې يواځې قاتل په نښه كړي، بلكې دغچ اخيستلو په صورت كې يې تيرى خپل روا حق باله، چې په دې توګه به د دوو كورنيو اوقبيلو ترمنځ د دوامداره جګړو اور بل شو، خو اسلام ددا ډول شخړو دهواري له پاره دقصاص حكم راووړ ، دلغت پوهانو له انده د قصاص د مادې يوه معنا برابرى او مساوات ده، يعنې اسلام په دې برخه كې د بې سارې برابري حكم كوي چې هېڅ ډول شذوذر او استثناء نه قبلوي، تردې چې د ( النفس بالنفس ) او ( المسلمون تتكافؤا دمائهم ) په مقتضاء كه مقتول غلام معذور ، ضعيف اويا ښځه وي اوقاتل يې آزاد، شريف النسب، قوي او نارينه وي هم قاتل په خپله قصاص كېږي، دا حكم تر ذمي كافر او مستامن كافر پورې هم عام دى، چې داسلامي عدالت شاهكار يې بللى شو.

په اسلام كې ټول انساني اعضاء محترم بلل شوي اوديو انسان په بل باندې هېڅ جزي تعرض هم بې بدله نه پاتې كېږي

ابوسعيد الخدرى رضى الله عنه روايت كوي چې يوځل زمونږ ترمنځ رسول الله صلى الله عليه وسلم څه شى تقسيمول چې يو تن دگڼې ګوڼې له امله مخته ورغى رسول الله صلى الله عليه وسلم هغه په يوه لرګي منعه كړ، هغه سړي فرياد وكړ، پيغمبر عليه السلام ورته وويل: ( تعال فاستقد ) راشه خپل بدل واخله!. هغه سړي ورته وويل: ما بښلى يې!

خوله دې ټولو تر لمر روښانه حقائقو سره سره بياهم داهڅه كيږي چې اسلام دخشونت اوتاو تريخوالي دين معرفي كړي. دسترګو خاوندانوته بويه چې راشي سوچه اسلامي قاموس په خپله مطالعه كړي، ترڅو يې خداى مه كړه څوك يې ور ړندې نه كړي.

بابكر خېل \ زرمت

قرانكريم دساينس هڅونكى اولارښود

دهارون يحى ليكنه

اسلام دعقل اوپوهې مذهب دى څوك چې له عقل څخه كارواخلي هغه دمذهب رښتياوى اوصداقتونه پيژندلى شي خوددې صداقت اورښتيانه دپايلو ترلاسه كولو له پاره خپله پوهه اوعقل په كاراچول غواړي ،كه يوكس دمخلوقاتوديوه شي په ځانګړتياوو اوخصوصياتوباندې غوراوفكر وكړي كه څه هم هغه مهارت اووړتيا ونه لري يواځې دعقل اوشعوردوړتياپه ذريعه په دې خبره پوهيدلى شي چې داشى داسې چاتخليق اوپنځولى دى  چې هغه زبردست عقل اوپوهه لري اودډيرزيات ځواك خاونددى .

    په زمكه باندې دژوندكولودشونتياله پاره په زرهاوو لاملونه پيداكړل شوي دي، له دې زياتولاملونو څخه كه ديوڅوپه اړه علم ترلاسه شي هغه په دې خبره باندې دپوهيدلو له پاره كافي اوبس دي چې ددنيا دجوړولو موخه دلته ژوندكول اودهه په خپل حال ساتل دي، له دې كبله څوك چې له خپل عقل نه كارواخلي اود خپل ضمېراوشعوراوازته لبيك ووايې هغه ته به داخبره دلمرپه څېرروښانه شي چې ددې نړۍ اتفاقاً

اويو په يورامنځته كيدلودعوه بيخي پوچه اوسراسرغلطه ده ، لنډه داچې څوك خپل ذهن په كارواچوي اودسوچ كولو له وړتياڅخا كارواخلي هغه دخداى جل جلاله  په نښوباندې په ډيره ښكاره توګه سره پوهيدلىشي ،په دې لاندې ايت كې دداډول خلكو يادونه په داسې توګه شوې ده :الذين يذكرون قياماً وقعودا وعلى جنوبهم ويتفكرون فى خلق السموات والارض ربنا ماخلقت هذا باطلا سبحانك فقنا عذاب االنار،سورت ال عمران ايت 191

ژباړه : هغه خلك  چې په ولاړه ،ناسته اوپروتې باندې خداى جل جلاله  ياد وي اوداسمانونواوځمكو په خلقت اوجوړښت كې غوراوفكركوي ( هغه ناڅاپه ووايې ) لويه څښتنه ! داهرڅه تابيكاره ساوبې ګټې نه دي پيداكړي، ته له دي نه پاك يې چې بې ګټې كاروكړي نواى ربه ! مونږ د دوزخ له عذاب نه وژغورې، قران كريم انسانانوته لارښودنه كړې چې په خپل چاپېريال كې دتخليق اوكائناتونښې وګورى اوپه هغوباندې غوراوفكروكړى،دخداى جل جلاله رسول حضرت محمدص هم خلكوته امركړى دى چې علم اوپوهه حاصله كړى په ډيرټنګارسره ويلي دي چې دعلم ترلاسه كول زمونږ فريضه ده مونږ دالاندې دوه صحيح حديث سره لولو: 1 دعلم زده كړه په هر مسلمان باندې فرض ده گ ( ابن ماجه.ج1_ص 224،اوترمذى ج1_ ص218،له انس بن مالك نه روايت كړى )

      2_ علم ترلاسه كړئ اونوروته يې ورزده كړئ. ( ترمذى ص 279_ دارمى اودارقطنى رواه عبدالله بن مسعود)

  څوك چې دمخلوقاتوپه داخلي جوړښت اوپه ساه لرونكو اوبې سامادو باندې غوركوي اودخپل چاپيريال دشيانوپه اړه له تحقيق اوپلټنې سره دلچسپي لري هغه به خامخا دلوى څښتن په كامله حكمت دهغه په بې پايه علم اودهغه په تلپاته ځواك ؛ايمان رواړي .

ځينې هغه ټكى چې خداى Y په ځانګړى توګه انسانان هڅوي څو په هغوباندې غوروكړي په دې لاندې ايت شريف كې سره لولو: افلم ينظروا الى السماء فوقهم كيف بنينها وزينّها ومالها من فروج ° والارض مددناها والقينا فيها رواسي وانبتنا فيها من كل زوج بهيج ° تبصرة وذكرى لكل عبد منيب° ونزلنا من السماء ماءً مباركاً فا نبتنا به جنت وحب الحصيد° والنخل بسقت لها طلع نضيد° سورۍ ق ايت 6-10

ژباړه: ايادوى په دوى باندې له پاسه اسمان ته نه ګوري ؟ مونږ هغه څه ډول جوړكړي دي اوښايسته كړى مودى اوپه هغه كې څه چولې نه شته ، اوځمكه مونږغوړولې ده ادغرونوميخونه موپرې ټك وهلي دي، اوپه هغه كې موهرډول ښكلې ګياه راشنه كړې ده، داهرڅه دسړي سترګې خلاصوي اوپندوركونكي دي دهغه بنده له پاره چې دحق لوري ته مخه كړي ، اومونږ له اسمان نه مباركې اوبه رانازلې كړې دي، په هغوسره موباغونه اودفصلونو دانې شنې كړې دي اولوړې اودنګې كجورې موپيداكړي دي چې هغه د ميوو يوپربل دپاسه وښكالي لري.

) الذى خلق سبع سموات طباقاً ماترى فى خلق الرحمن من تفوا ت فارجع البصر هل ترى من فطور(، سورۍ ملك ايت 3،  

ژباړه : هغه ذات چې يوپربل دپاسه يې اووه اسمانونه پيداكړي دي، ته به درحمن خداىY په تخليق كې هيڅ توپير پيدانكړې بياسترګې وغړوه! اياته څه خلل وينې؟ . )فلينظرالانسان مم خلق( لږدې انسان دېته  وګوري چې له څه نه پيداكړل شوى دى، ) افلاينظرون الى الابل كيف خلقت ° والى السماءكيف رفعت ° والى الجبال كيف نصبت° والى الارض كيف سطحت(ا لغاشيه،17_20 ، ژباړه: اياداخلك اوښانوته نه ګوري چې څه ډول پيداكړل شوي دي، اسمان ته نه ګوري چې څه ډول پورته كړى شوي دي، غرونوته نه ګوري چې څه ډول درول شوي دي، اوځمكې ته نه ګوري چې څه ډول اواره كړل شوي ده.

دپورتنيو ايتونو مطلب بيخي روښانه دى، چې الله پاك انساني نوعې ته ددې نړۍ په ګڼ شمېر اړخونو كې دنظراوغوركولو بلنه وركوي، دبيلګې په توګه بايدپه اسمانونو، بارانونو،بوټيو،څارويو ددوى دخلقت په لارو اودځمكوپه جغرافيايې جوړښت باندې غوركول انسان دې ته رسوي چې ددې څيزونودخالق حكمتونه وپيزني اوپه دې مخلوقاتوكې كتنه يامشاهده ،دسوچ اوفكرلارواودهغوپه حكمت باندې دپوهيدلوهڅې ته لكه مخكې هم چې مونږ وويل ؛ سائنس  وايې .

دسائنسي كتنواومشاهداتو په بركت سره انسان دخلقت له اسرارو اوپټورازونو سره اشناكېږى ،اوپه ده سره دخداى جل جلاله دبى پايه علم دهغوپوهه اوحكمت اودهغه ځواك اوطاقت پيژندل كيدلى شي.

سائنس يوه داسې لاره اوكړندود دى چې په هغه سره دخداى جل جلاله دصفتونو ښايسته توازن اوپخې اندازې پيزندل كيدلى شي، له دې كبله چې مونږ په ټول تايخ كې څومگره ښه اوغوره سائنسپوهان وينو هغه چې بشريت په يې رښتياګټې رسولي دي ، هغوى په خداى جل جلاله باندې كلك ايمان لاره.

په سيائنسي څېړنو دايمان اغيز:

 لكه مخكې موچې وويل مذهب دسائنس هڅوونكىدى اوڅوك چې دسائنسي څېړنوله پاره عقل اوپوهه په كارواچوي دهغوايمان به لامزبوت اوپوخ شي، ځكه هغه دالله پاك نښې ډيرې له نږدې ويني ځكه هغه دخپلو پلټنو اوڅيړنو په هرګام كې يوه كره اوكامل نظام ته ډبر ورنږدې كيږي، هره ګړۍ هغه دباريكه اونازك انكشافات مخته ورځي لكه رسول الله ص  چې وايي: دعلم ترلاسه كولو له پاره وتلى سړى چې ترڅوپورې بېرته نه وي راستون شوى دهغه داټول ژوندپه عبادت كې شمېرل كېږ ( ترمذى ص 220 ) په دې توګه ايمانداره سائنسپوه ته به خداى جل جلاله دهغه په څيړنيزوكارونو باندې خورا زيات ثوابونه وركوي، دبيلګې په توګه په سترګه باندې څيړنې كوونكي سائنسپوه ته داحقيقت روښانه كېږي چې داپيچلى نظام هيځكله داتفاق اوناڅاپي له مخې په تدريجي توګه نه دى رامنځته شوى ، په دې اړه نورې څيړنې اوزياتې پلټنې انسان ته دا حقيقت مخته ږدي چې دسترګې دجوړښت هره برخه يوه معجزه لرونكى تخليق دى ،اوپه دې كې دننه ګڼ شمېربرخې دي چې په منځ كې خورا ښه اوپه زره پورى يووالى لري ، په دې توګه سره دسترګې دخالق اوپيداكونكي په كامل حكمت باندې په ايمان كې لازيات پوخوالى راځي .

 دا راز دفلكياتو په څانګه كې دڅيړنې په مهال يوو سائنسپوه ته عجيب ځواكونه رامخته كېږى اودهغو په منځ كې حيرانوونكې توازن ته سړى هك پك پاتي شي ، هغه چې يوه په سلهاوو لكه كهكشانونه ويني اوپه هغه كې دننه په بيلنونوستوري ويني اوپه هغوبې شمېره پراخيوكې دخوځنده اجسامو زبردست يوالى ومومي نوپه هغه كې دزياتې پوهې تنده نوره هم زياته شي  دا راز په يوايماندار انسان كې دمخلوقاتو دسرپټو رازونو دلوڅولو نوره ولوله اوجزبه هم راوپاريږي..........

"البرټ اّئن سټائن" دمخكني پيرنابغه بلل كيږي دى په خپله يوه ليكنه كې په سائنسپوهانو كې دمذهبى ولولونه دراپيداكيدونكى تجسس اودهغه ذوق په اړه كاږى: زه په دعوه سره وايم چې مذهبي ولولې اوجذبات دسائنسي څېړنو له پاره ځواكمن او سپيڅلى محرك جوړدې شي داسې هڅې يواځې داډول خلق رامنځته كولى شي په دې برسيره هغه جذبه چې له  هغې پرته په عقيدوي سائنس كې دقيادت او مشر تابه كارنه شي كيدلى هغه له دې ځايه ځواك ترلاسه كولى شوى هغه كه څه هم دژوند له نږدې حقيقتونو څخه هر څومره لري ليدل كيږي خودكار په تكميل كې خورا زياته مرسته كولى شي.

دكپلر  Kepler  اونيوټن  Ne wton   دكائناتو په ظاهرى معقوليت باندې څومره ژور اوپوخ يقين وو اوپه هغوباندې دپوهيدلو سره يې څومره زياته مينه لرله ،دوى له نړۍ نه په ګوښه كې په سلهاوو كلونه هڅې اوخوارۍ وكړې اودفلكياتي جوړښتونو له معلوماتونه يې دپېچگلتيا پردې پورته كړې اودهغه له پاره يې اصول وټاكل څوك چې دسائنسي څيړنو په پرتله خپل زياته پوهه په عملي پايلو باندې راڅرخوي هغوى په ډيره اساني سره دهغو خلقوپه څېرپه غلطو تصوراتوكې اخته كيږي چې هغه دشك اودوه زړى توب په نړۍ كې ژوندكوي ، داتصورات له څوپېړيو مخكې مافوق الفطرت خيالاتو په څيردي ، حتمى برياليتوب دهغه چاپه برخه دي چير خپل ديوې روښانه موخې له پاره ټاكلي وي ، اوله خپل پگټ ځواك سره دګڼ شمېر ناكاميو په شتون كې مخ په وړاندې روان وي ، هغه ته داځواك دمذهب دپيژندګلوي له كبله ترلاسه كيږي لكه زمونږ يوه معاصر چې ويلي دي اودهغوداوينا بيځايه نه وه دى وايې: زمونږ په ماده پرسته پېر كې پوه كارګرهغه دى چې مذهبي ولولې ولري .( البرټ ائن سټائن _افكاراونظريات.خپرونكي كراون نيويارك 1954ء )

دجرمنى فلكيات اورياضي پوه "جوهنزكيپلر" وايې: زه په سائنسي هڅوځكه بوخت شوم څودحقيقي خالق په صفتونو په اسرارو اورازونو خبر شم ، دبرتانيې سترفلسفې اورياضي پوه "انرك نيو ټن" وايې چې په سائنس كې زما ددلچسپي اوليوالتيا ترشا اصلي محرك دخداى جل جلاله دقدرت په اړه پوهه اوزيات معلومات ترلاسه كول وو.

 دنړۍ په تاريخ كې دوتلواونامتو سائنسپوهانو له جملې نه يواځې ددې دوواعترافات مونږ  راواخستل په راتلونكوپاڼوكې به مونږ دسلهاوو سائنسپوهانو دنظرياتواوخيالاتو جائزه واخلو،هغه چې دكائناتو په پراخيو كې يې دخپلوافكارو نيلى ځغلولى دى اودلوى څښتن په ذات يې ايمان واړى دى اودهغه دتخليق له مظاهرواودهغوله اړوندقوانينو څخه خورا زيات اغيزمن شوي دي اودنورې پوهې ترلاسه كولو له پاره يې لاملاوې تړلې .

داراز به مونږ ووينو چې دخداى جل جلالهدتخليق كړيو كائناتو په اړه دنوروزياتو معلوماتو ليوالتيا په تاريخ كې دډيرو سائنسپوهانو له پاره سترمحرك وو، داځكه چې څوك په دې خبره پوهه شي چې داټول كائنات اوپه هغو كې نورموجودات مخلوق دي نوهغه په دې حقيقت پوهيږي چې داتخليق به خامخا څه موخه لري ، پيادا موخه دې دهغه معناووته كشوي اوددې معناپلټنه دهغوله نښو څيرى پردې پورته كوي اودهغوپه اړه نورو نفصيلاتوته يې هڅوي اوپه دې توګه دسائنسي مطالعې ذوق اومينه  زياتيږي .

   څوك ددې كائناتو اوپه هغوكې دننه موجودوشيانوله مخلوق كيدلونه انكاروشي نوبيادهغومعنا ته رسيدل هم نشي كيدلى ، په ماده پرسته فلسفه اوډارونيزم باندې ايمان لرونكي سائنسپوهان خامخا دا معروضه وړاندې كوي چې داكائنات بې موخى اوىبى مقصده دي، اوپه دې كائناتوكې ټول موجودشيان مازې دړانده اتفاق  Brind    Chence له مخې رامنځته شوي دي بناءً په كائناتواونوروموجوداتو باندې تحقيق كول دكومې معنى دپلټنې له پاره نه شو"ائن سټائن" دې حقيقت ته په نغوتې كولو سره ليكي:

تركومه ځايه چې انساني عقل رسيږي ماته دفطرت په حائقاقو ديقين كولو له پاره له مذهبي توجيه پرته بل حقيقت نه په سترګوكېږي هركله چې دا احساس ختم شي سائنس له خپل مقام نه رالويږي اويوبې خونده اوبې رنګه تجرباتي شي، Uhins pired    Empiricism ورنه جوړيږي

( دلومړى مارنيس سولووين په نامه يوليك 1_1 1951ء ائن سټائن اركائبوز.178،80،174 21.صفحه 119) ،كله چې داحالت وي بياديوه سائنسپوه د انكشافاتواوپلټنوموخه ياخوشهرت ترلاسه كول اوپه تاريخ كې دځان يادپيدكول وي ،اويايې موخه شتمن كيدل وي، چې داموخه به دخلوص اوسائنسي سپيڅلتيا له لارې نه كوږ كړي ،دبيلګې په توګه كه دى دخپل څېړنيزوهڅو په بركت يوې داسې پايلې ته ورسيږي چې دسائنسپوهانو په ټولنه كې دوخت له رواجي نظرياتوسره ټكرولري ؛نودى دې ته اړكيږي چې هغه پټې كړي چې هسې نه شهرت يې زيانمن شي اوياله نيوكو ترټنواودچاله خندا نه ځان وژغوري .

 دسائنس په نړۍ كې چې د"ارتقاء نظريه "داوږدې مودي له پاره دمنلووړ پاتې دي سائنسي كيدل دهمدا ډول نه اخلاص يوه بيلګه ده ، اصلا ډير سائنس پوهان په دې سائنسي حقيقت پوهيږي چې دانظريه دژونددپيل كيدو دروښانولو په لاره كې له سختې ناكامي سره مخ شوې ده . خوپه ښكاره توګه ددې خبرې څرګندونه نه شي كولى، ځكه دوي ويريږي چې هسې نه له منفي غبرګون سره مخ شي له دې سوچ سره سم يوبرتانوى طبيعيات پوه .ايچ ،اس، لسپسن  H_S_ Lispson دا ا عتراف كوي: مونږ دژوندۍ مادې په اړه د"ډارون" ددپوهې په پرتله زيات معلومات نلرومونږ پوهيږو چې اعصاب څه ډول كاركوي، زه هره عصبه داليكترويكل انجئيرنګ يوشهكاربولم اومونږ په بدن كې هغه دبلينونو په شمار وجودلري ، زما په ذهن كې چې په ناڅاپى توګه دهغه له پاره كوم تورى  راڅرخيږى هغه د"ډيزاين"تورى دى خوزما بيالوژى پوه ملګرى يې نه خوښوى .

( ايچ.ايس. لپسن.دډارون دارتقاء دنظريې په اړه ديوه طبعيات پوه نظردبوټو پرمخيتايې نمايلات دويم ټوك نمبر1، 1988_مخ 6،

      دسائنسي ادب څخه د"ډيزاين" تورى يواځې ددې له پاره ايستل شويدي چې داڅوك نه خوښوي ، ځكه ډيروسائنسپوهانو دتجربې ضدعقيدې په وړاندې وسلې غورځولې دي، لكه لپسن چې په دې اړه كاږي : په حقيقت كې دارتقاء نظريې ديوه سائنسې مذهب شكل غوره كړى دى ، اوډيرسائنسپوهان خپلې پلټنې اوشاهدات په ګوډه ماته توګه په هغه كې دځاى كولو هڅو ته تياردى،(فزكس بلټين لومړى ټوك،نمبر13. 1980،لپسن )دابداحلت دبى خدايه (  Unqodly ) سائنس د دروهوپه نتيجه كې رامنځته شوىده چې دنولسمې پيړۍ په منځ كې پيل شوى دې، اوتراوسه پورې يې په سائنسي تړۍ باندې سورى پروت دى، خولكه اّئن سټائن چې ويلى: سائنس له مذهبه پرته ګوډ مات دى، په دې حالت باندې بايدغوروشي، دى دروهى اوفريب نه يواځې سائنسپوهان په غلطولارو روان كړي دي بلكې داسې سائنسپوهان يې هم زيږولى دي چې سره له دي چې په دې غلطي پوهيږي هم خو بيايې  هم خولې پگټى نيولې دي، اويايې له هغه سره داړيكې نه لرلو لاره غوره كړې ده، مونږ به په دامخكې بيان شوې مسئله باندې په دا روستيوپاڼوكې په تفصيل سره رڼاواچوو.

دايمان لرونكو سائنسپوهانوله عبادت سره مينه

په تيرو پاڼوكې ديوډول سائنسپوهانو يادونه شوې ده خوالحمدالله داسې سائنسپوهان هم شته چې دخداى Y په وحدانيت اودهغه په بيپايه ځواك باندې پوخ ايمان لري، دوي ددنياله مال اومتاع نه يې پروا، اوچوكيو،رتبواوشهرت په څيرپاتې كيدونكو دبدبوكې رى نه وهي ، اوهروخت په څيړنو اوپلټنو بوخت وي ، دوي پوهيږي چې څومره دقدرت له رازونوڅخه پردې پورته كيږي هغومره دخداى Y په بيپايه ځواك اوبى انتها علم اوپوهه باندې دانسانانو يقين اوباور زياتيږى ، اوهمدومگره دهغه په واجب الوجود كيدلوباندې ددوي ايمان پخيږي ، اوهمدومره دتخليق حقايق رابرسيره كيږي چې داكار ديوه بنيادم له پاره په رښتيا سره هم عبادت دى،  ايمان لرونكي سائنسپوهان چې په داسې  مخلصانه ولولوسره دكائناتو دقوانينو،دفطرت دمعجزه لرونكو اډانو، دخداى جل جلاله دكامله قدرت په اسرارو اودژونديو اجسامو په معنى لرونكو رويو؛ باندې چې كله په پراخه پيمانه څيړنيزو كاركوي نوهغوى ته خورا ګران بيه ملغلرې په لاس ورځي ، ددوى ترلاسه كړې پايلې په حقيقي توګه سائنسي پرمختګ ثابتيږي  دوى ته چې كوم ستونزمندمسائل رماخته كيږي دهغوله كبله ددوى په هڅوكې څه تيروتنې نه رامنځته كيږي، له نورو خلكو نه دستاينو نه ليدلوپه صورت كې ددوي همتونه نه كمزوري كيږي ، ځكه دوى په خپل هڅو سره يواځې خداى جل جلاله خوشاله كول غواړي ، دوى هڅه كوي څودنورو ايمانوالو په ايماني ځواك كې زياتوالى رواولي اوپه دې سره يې هم موخه دخداىY درضاترلاسه كول وي، دوى دخپل هڅوله پاره كوم حدنه ټاكې اودنورو دګټې له پاره خپلې هرڅومره هڅې چي وي په كاريې اچوي، ددوى بې غرضه هڅې خامخا ګټورې ثابتيږىاود دوى څيړنو اومطالعو څخه خامخا ګټورې پايلې منځته راځى.

كوم خلك چې له مذهب نه دسائنس په بيلولو باندې ټينګاركوي هغوى ډير غلط كاركوي ددې لومړى لامل دادى چې په خداى جل جلاله ايمان نه لرونكي خلك دمذهب دروحاني لوړتياوو دخوندله احساس كولو څخه بې برخې پاتي كيږي ،چې په نيتجه كې دهغوى په ډيره جذبه سره پيل شوې پروسې نيمګړې اونيمژاونده پاتي كيږي. ځكه دمتخيله ځواك په نشتوالي سره له هغوىنه مړىجوړشي اوړواهدافودنه لرلو په صورت كې ددوى هڅې په لنډمهاله ګټوپورې وتړل شي، ددنيوي غوښتنو ترلاسه كول لكه مال پيداكول، رتبه ،شهرت ياعزت ترلاسه كول اودخپلو ارزوګانو پروه كول ددوى مهمې موخې وي اوخپل څيړنيز كارونه يواځى دهمدى موخوله پاره پرمخ بيايې دبيلګى په توګه دكاروباري ګټو Career  Intersts ارزمن سائنسپوهان يواځى په هغوبرخوكې څيړنى كوى چې ددوي په شخصى پرمختګ كې مرسته ورسره وكړى دوي په داسى موضوع باندى څيړنوته هيڅكله زړه نه ښه كوى چې دګردبشريت له پاره ګټوروي  اوداډول څيړنې كوې بياپه هغه صورت كې يې كوې چې خپلى ګټې په كې وويني ، اوكه په دا ډول دوه څيړنيزوموضوعاتوكې هغه ته اختياروركړل شي نودوى يواځې هغه موضوع غوره كوي چې په هغه كې يې ډيرې مالي ګټې پرمختګ اوشهرت نغښتى وي ، اوپه كومه موضوع كې چگې دګردبشريت له پاره ګټې پرتې وي هغه سمدستي ردوي لگنډه دا چې داډول سائنسپوهان دبشريت دسوكالۍ له پاره بيخي كم كاركوي اوداډول كارونوته دوى يواځې په هغه صورت كې زگړونه ښه كوي چگې كله څوك  دښومرستو يازياتې مزدوري وعده ورسر ه وكړي ،كله چې له شخصى ګټونه نااميده شي يانى دزړه راښكونكو مادى منصب اومرستوچانسونه يې له لاسه ووزى نوپه دوي كې دبشريت دسوكالى له پاره دكار كولوجذبه هم سړه شي،

     دسول الله صلى الله عليه وسلم دداډول سوچ اوذهنيت ضرر ته په اشاره كولو سره وايې: له نورو علماو اوپوهانو سره دمناظرى اوشخړوله پاره، ياپه هغوباندى دځان لوړګڼلوله پاره ،يادكم علم وال دډارولوله پاره، ياددى له پاره چې دخلكو دتوجه وړشي ؛ علم مه زده كوئ!( نرمذى ص،225.اوابن ماجه دعبدالله بن عمر اوكعب بن مالك په روابت )

    بل ځاى رسول الله صلى الله عليه وسلم دګټورعلم خپروونكى ستايلى دي چې ددې حديث معنى تقريباً داسى ده: څوك چې خلكوته ګټورعلم ورښيى خداى جل جلاله  په هغوعلماوورحمتونه اوروى.( نرمذى ص 1392)

 څوك چې دخداى جل جلاله درحمتونو په اوريدلو باندې يقين لري هغه په ډير جوش اوجذبه اومينه سره څېړنيزاوتحقيقي كارونه پرمخ بيايي اوخداى جل جلاله  به ستراجروركوي هغه به دې كارسره يواځى دسائنسي علومو لاره نه پرانيزى بلكې دژوند دنوروډيرو اړخونو لكه فن اوتهذيب اونوروواقعى موخې هم روښانه كوي ، دداډول لورينو دوړتيا ارزومنو سائنسپوهانو دڅيړنو مينه اوجذبه هيځكله نه شي مړه كيدلى بلكې په پرپسى توګه نوره هم تازه كيږي اوزياتيږى.­

فلسطینیانو په نړۍ کې ترټولو ستر ښځینه کمیس اوبدلی

فلسطینیانو دغه خامک کمیس د خلیل په ښارکې چې د)الضفه الغربیه( په جنوب کې پرته ده ،ګنډلی)اوبدلی( دی ؛او اټکل کوي چې دا به په نړۍ تر ټولو لوی خامک کمیس وي .

ددغه کمیس په اوبدلو کې چې اوږدوالی یې ۳۲,۶ متره ،او سور یې ۱۸,1متر دی  ۱۵۰  میرمنو برخه اخستې ده .

دوی هیله مند دي ،چې دغه کمیس به د جینیس په کتاب کې خوندی)ثبت ( کیښودل شي او دودیز صناعاتو ته به  ځلا ورکړي .

پر فلسطین باندې داسراییلو له خوا دبندیز لګول، دفلسطینیانوپراقتصاد یې ناوړه اغیزه کړې چې له همدې لامله ډیر فلسطیني میرمنو لاسي صناعاتو ته مخه کړې تر څو وشي کړای چې دخپل دژوند ورځنۍ اړتیاوې برابرې کړي .

دفلسطین اقتصاد دنهه کالو راهیسې ورځ په ورځ مخ په ښکته را درومي چې لامل یې داسراییلو له خوا بندیز او دفلسطین دخلکو دطبیعی سرچینو ) اسراییلو دفلسطینیان په کرڼیزه ځمکو کې کورونه جوړ کړل( له منځه وړل .

 دا هغه اوبدل شوی کمیس ده چې  ۱۵۰  میرمنو پرې کار کړی دی . 

عبدالله ! دنبوره دې څه وایي؟

د اسد میاشتې د۲۹ نیټې له ټاکنو څو ساعته وروسته د دړې وړې شوې په اصطلاح ملي ټلوالې پخواني او دعبدالله اوسني ویاند فاضل سنګچارکي په ډیرې خوښۍ سره د ښاغلي عبدالله دبري زیري ورکړل ،ده له یوې ټلویزیوني شبکې سره په مرکه کې وویل چې کاندید یې په بغلان ،بامیان جاغوریو او ... ډیرې رایې وړې او دټاکنو ګټونکی دی خو په سبا چې دهیواد له مختلفو برخو څخه دټاکنو دمرکزونو رپوټونه ځینو رسنیو خپاره کړل سنګچارکي او ډاکتر صاحب عبدالله پوه شول چې په څومره اوبو کې ولاړ دي نو بله لاره نه وه ،هڅې یې پیل کړې چې دخلکو په وینو ترسره شوې انتخا بات بدنام کړي ، هغه و ، چې بهرنیو او داخلي ځینو رسنیو او دعبدالله دکمپاین چلوونکو دټاکنو دبد نامولو لپاره مټې را ونغښتې ،دوی په دې برخه کې دپردیو په مرسته خپلو موخو ته ورسیدل او دافغانستان ټاکنې یې چې ددولت دوسله والو مخالفینوله ګواښونو سره سره خلکو پکې برخه واخیستله ، له پوښتنو سره مخ کړې ، پخپلو پروپاګندو سره یې حالات دې حد ته ورسول ،چې په دغو ترینګلو حالاتو کې یې زموږ خلک یو ځل بیا دې ته مجبور کړل چې درایو مرکزونو ته ولاړ شي او یو ځل بیا رایه ورکړي.

دټاکنو لپاره لا تیاري روانې وې چې دعبدالله ملګرو هسې خوشې بهانې جوړولې ،دوی له هماغه پیله پوهیدل چې ټاکنې نه شي ګټلای نو باید بهانې ولټوي یوځل خو دعبدالله دکمپاین مسوول ستار مراد دا اخطار هم ورکړ چې که ټاکنې ونه ګټي نو خپل بړیڅي به له وسلو سره لارو او کوڅو ته را وباسي او وسله والې قهرجنې مظاهرې به وکړي او دکابل خلکو ته به د۱۳۷۱ کال ترخې خاطرې یوځل بیا ورپه یاد کړي ،کله چې دستار مراد دغه غیر مسوولانه خبرې دخلکو له کلک غبرګون سره مخ شوې نو بیا خپله عبدالله دهغه خبرې رد کړې دوی پوهیدل چې خلک نه غواړي د۱۹۹۲ کال بد مرغې تیارې بیا وویني خلک نه غواړي چې د جوزا داتمې د مظاهرو په څیر یې شتمني چور او تالان شي، خلک نه غواړي بیا د جنګ سالارانو دټوپک بد مرغه سیوری وویني، نو ځکه یې دهغه خبرې ددنبورې ګډې وډې نغمې وبللې او پخپله یې رد کړې.

اوس بیا چې انتخابات دوهم پړاو ته یووړل شول او دافغانستان جمهور ریس حامد کرزی سره له دې چې دټاکنو دلومړي پړاو وړونکی و،دټاکنو دوهم پړاو هم ددموکراسي دبنسټیزه کیدو او دهیواد دملي ګټو په خاطر په ورین تندي ومنل او ښاغلي عبدالله عبدالله هم دهغو هرکلی وکړ او ډیر ورته خوشحاله و،خو وروسته یې چې ښه چورت وواهه او پوه شو چې رایه ورکوونکي خو هغه دي چې تیر ځل یې رایې ورکړې وې ، نوبیا دده او دده دکمپاینرانو خبرې سره بیلې شوې ، تیره ورځ دده دکمپاین یوه غړي احمد بهزاد وویل چې که د ټاکنو دخپلواک کمیسیون په مشرتابه کې بدلون رانه شي نو دوی به ددوهم پړاو په ټاکنو کې برخه وانه خلي ،دې خبرو ما ته د ( ما چې میګوییم دنبوره ما چې مې ګوید)متل را یاد کړ .یوه دوه ورځې وړاندې عبدالله عبدالله خوشحاله و،او اڼ له ډیرې خوشحالي یې دافغانستان جمهور ریس حامد کرزي ته هم ټیلفون کړی و، خو اوس یې له دنبورې نورې خبرې اورو.له دې څخه څرګندیږي چې دوی پخپل بري دپخوا په څیر باور نه لري او هسې بهانې لټوي ، که په تیرپړاو ټاکنو کې دکاندیدانو شمیر زیات نه وای نو عبدالله عبدالله به اوس له حامد کرزي وروسته دوهم کاندید نه و.ځکه دنورو کاندیدانو رایې وویشل شوې هغه درغلۍ چې په پراخه پیمانه دعبدالله په ګټه وشوې هغه لا یوې خواته پریږده.

دعبدالله دغه لړزانده او ګډوډ دریځ سړي ته دافغانستان لپاره دملګرو ملتونو دپخواني استازي بنین سیوان خبرې وریادوي چې هغه وخت یې له رسنیو سره کړې وې . بنین سیوان دملګرو ملتونو له خو دافغانستان لپاره استازی ټاکل شوی و،تر څو دافغانستان مسله هواره کړي بنین سیوان به سهار کابل او مازدیګر پاکستان ته،ته. تر څو دهغه وخت دحکومت او تنظیمونو دمشرانو دریځونه سره نږدې کړي او دیوه لنډمهاله حکومت لپاره لاره هواره کړي خو له دې ټولو منډو ترړو سره سره دهغه هلو ځلو نتیجه ورنکړه، کله چې له بنین سیوان څخه لامل وپوښتل شو په ځواب کې یې وویل چې سهار په پاکستان کې دتنظیمونوله مشرانو سره په یوه خبره هوکړه وکړو چې کابل ته راشم دافغان حکومت هوکړه واخلم او موضوع حل شي خو چې بیرته مازدیګر پاکستان ته ځم دتنظیمونو مشران له خپلو تیرو خبرو پښیمانه وي او نوې خبرې کوي ، چې بیا دنویو خبرو په اړه هوکړه وشي بله ورځ بیا ددوی دریځ بدل شوی وي ځکه خبرې کومې پایلې ته نه رسیږي.او د ۱۹۹۲ کال په جګړو کې دجګړو لپاره دتنظیمونو بهانې لا دټولو هیواد والو په یاد دي.

اوس هم دمحترم عبدالله د دریځ داسې ژر ژر بدلون او د بیلا بیلو بهانو راوړل سړي ته هغه تیرې ترخې خاطرې وریادوي، اوس چې دده کمپاین کوونکي وایي چې ترهغو چې دټاکنو دخپلواک کمیسیون په مشرتابه کې بدلون نه وي راغلی دوی به دټاکنو دوهم پړاو ته ولاړ نه شي ، دقانون خلاف خبره ده ځکه دقانون له مخې که دټاکنو په لومړي پړاو کې کوم کاندید پنځوس جمع یو رایې ونه ګټي ټاکنې دوهم پړاو ته ځي او باید په دوو اوونیو کې نوې ټاکنې ترسره شي.که دوی همداسې یوپه بل پسې بهانې وتراشي او په ټاکنو کې برخه وانه خلي په هغه صورت کې لومړی کاندید لکه څنګه چې په لومړي پړاو کې بریالی و، په دې پړاو کې هم بریالی دی او ددوی بهانې کوم ځای نه نیسي.

ګلپاڼه زرمتۍ

په کابل کې د يوناما په ميلمستون بريد,او په سرينا هوټل توغندي لګيدلي دی

نن سهار په پنځو بجو د کابل  شير پور  سيمه کې د يو ناما په ميلمستون،  وسلوالو کسانو د پوليسو په جامه کې بريد کړی ، جګړه تر اوسه روانه ده .  د يوناما وياندې نيلاب مبارز خبريالانو ته ويلي  تر اوسه درې کسان وژل شوي او دوه ټپيان دي ، ويل کيږي درې بريد کونکي هم وژل شوي دي . سيمه محاصره ده ، خبريالان نه شي ورتلی ، له ورايه د اور لوګي پورته کيږي او دپوليسو رسمي چارواکو  تر اوسه رسمي غبرګون نه دی ښودلی خو د حقاني ګروپ کسانو د خپلو وياندويانو له لار ې رسنيو ته د پيښې مسوليت منلی دی .

دبلی خوا نن سها ر اته بجي اوشل دقيقي وې چې دكابل په زړه كي پرسرينا هوټل باندي له نامعلوم لوري د توغنديو بريد وشو .

توغندي دهوټل پرودانۍ باندي لګيدلي دي خو امنيتي چارواكي سيمي ته رسيدلي اوڅوك دپيښي ځاي ته نږدي نه و رپريږدي ځكه يې دمرګ اوژوبلي په اړه تراوسه معلومات نشته دی.

تردي پيښې دمخه ديوناما د دفتر په خوړن ځاي باندي هم نن سهار ولسوال بريد شوی چې پكې دچارواكوپه وينا ۶ تنه بهرنيان مړه شوي دي خو دقيق راپور په دي ارړه هم تراوسه په لاس كي نشته .

تورغرهڅه وكړه چه دكورنيو چارو وياند زمري بشري څخه د نن ورځي بريدونو په اړه پوښتنه وكړي خو تلفون يې پورته نه كړ .

دننګرهار والي ديو وسله وال بريد نه ژوندى ووت

ګل اغا شيرزې چې نن له غرمې مخکې  پر خواوشاه لسو بجو يې غوښتل دجلال اباد ښار ددرمسال په څلور لارې کې پنځه ستوريز هوټل ته ديوه شخصي بانک دڅانګې دپرانستنې مراسمو ته ورشي دخپل کار ځای ته څېرمه دپښتونستان په څلور لارې کې دننګرهار هوټل له بامه پرې دټوپکو ډزې وشوې.

دوالي وياند احمد ضيا عبدالزي تورغرته وويل  په ډزو کې دوالي يو تن ساتونکې ټپي شوى خو والي  ته کوم زيان نه دى رسيدلى.

ده وويل دوه تنو ځان وژونکو بريد کوونکودننګرهار دهوټل پر بام چې دهوټل په دننه کې دمخابراتو رياست دکارکوونکو  لپاره يو روزنيز ورکشاپ هم روان و مورچلې نيولې وې.  ده وويل دوالي ساتونکو بريد کوونکي محاصره کړل چې وروسته يو تن خپل ځان والوزاوه او يو تن  دده په وينا دتيښتې پرمهال ديوه اندازه مهماتو سره ژوندې ونيول شو چې دمګړۍ دملي امنیت په اداره کې تر پوښتنو ګروينو لاندې دى.

کومې مخالفې ډلې تر اوسه ددې بريد پړه پرغاړه نه ده اخيستې خو موده وړاندې هم دجلال اباد په ښار کې دپوليسو پرلومړۍ حوزه ورته بريد شوې وه چې پکې يو شمير پوليس مړه او تپيان شوي  وو.

 

په افغانستان کې د استوګنځای او ترافيکې ستونزي

د افغانستان په ټولو لویو ښارونو او په ځانګړې توګه پلازمینه کابل کې ګران هیوادوال د دوه سترو ستونزو سره لاس په ګریوان دي. لومړۍ ستونزه د وګړو لپاره د استوګنځای او سرپنا نشتوالې او دویمه ستنونزه د لارو بندش، د ځمکنې ترافیکو ګڼه ګوڼه، بې نظمې او ګډوډې ده. غواړم چې په دواړه ستونزو په جلا جلا توګه رڼا واچوم .

ویل کیږې چې دا مهال د کابل ښار په ټولو برخو کې شاو خوا پنځه میلونه وګړي ژوند کوي، او دا شمیره د پخوا په پرتله تر ټولو لویه ده. دا ځکه چې د هیواد د سیاسې او ډپلوماتیک مرکز په توګه په کابل کې د یوي خوا د دولتې چارواکو، خارجې ډپلوماتانو او وسلوالو ځواکونو، موسساتو او د مدنې ټولنو د کارکونکو شتون او شمیره لوړه شوي او د بلې خوا په هیواد کې د نفوس د کچې لوړیدل، په ولایاتو کې ناامنې، د کډوالو بیرته راتګ، د سوداګرو او پانګه اچونکو لپاره ښه مرکز او د غریب کاره وګړو لپاره د کار کولو امکانات په دغه ښار کې د ګڼې ګوڼې لاملونه ګڼل کیږي.

په پورته پراګراف کې لیدل کې چې په کابل کې د میشتو وګړو شمیره د پخوا په پرتله څو ځله لوړه شوي،
ولي استوګنځایونه او کورونه د اوسیدونکو په پرتله کم تر سترګو کیږې. دا په داسې حال کې ده چې هغه کورونه او لوړپوړیزه ودانۍ چې د شخصې پانګه اچونکو له خوا جوړیږې د وګړو د شمیر په تناسب نه دي، او د بلې خوا حکومت هم د ښار د پراختیا او د وګړو لپاره د استوګنځایونو د جوړلو کوم عملې پروګرام نه لري، هرڅه فقط د کاغذ پرمخ دي او حکومتې اداري د دې په انتظار دي چې د بهرنیو هیوادو څخه بلاعوضه مالې مرسته د دې کار د ترسره کولو لپاره ترلاسه کړي. دغه راز په دولتې ادارو کې اداري فساد او د دولتې ادارو د کار کونکو له خوا کار شکنې او میرزا قلمې د هغو وګړو د کار مخنيوي کوي چې لږ تر لږه په خپلو مټو د ځان لپاره د کور جوړولو توان لري. له همدي کبله په کابل کې د کرایې او خرڅلاو کورونو نرخونه ډیر لوړ تللې او د خرڅلاو کورنه د خپل اصلې او حقیقې قیمت څخه څو ځله لوړ پلورل کیږي خو د دې سره سره بیا هم هغه چا ته چې د پیرودلو توان یې لری کور نه پیدا کیږي. نو په پایله کې زمونږ ډیر هیوادوال کډه په سر کوڅه په کوڅه د کابل په ښار کې د کوډلې (سرپنا) پسې پریشانه ګرځې.

د دې ستونزي یوه د حل لاره دا ده چې د ښار جوړولو وزارت، ښاروالي او نوري اړونده دولتې اداري دې لاسونه سره یو کړي او د ښار په دننه او بهر کې دې د وګړو د استوګنې لپاره ښارونه او ښار ګوټې جوړ کړي، او په عینې حال کې دې د موجوده ښار د نقشې په سمون کې اړین ګامونه پورته وکړي. د ښار او ښار ګوټو د جوړولو لپاره دې دوي د دولتې شرکتونو او یا د دولت په اعتماد او سرپرستۍ د خصوصې شرکتونو څخه کار واخلي. دولت دې د دې کار د ترسره کولو لپاره د بهرنیو هیوادو څخه مرسته نه غواړي، بلکه د پروژو د ډیزاین او ترتیب سره سم دې د پروژو د بشپړیدو نیټې او د کورونو قیمتونه پیرودونکو او مینه والو ته اعلان کړي، او د کورنو د قیمت د پریکولو میتود باید داسې وي چې پیرودونکې په پیل کې د کور ۲۰سلنه قیمت پریکړي او د ۲۰ سلنه کار د بشپړیدو څخه وروسته دې۳۰ سلنه قیمت پریکړي او د ۵۰ سلنه کار په بشپړیدو سره دې ۴۰سلنه قیمت نور هم پریکړي، او پاتې ۱۰ سلنه قیمت دې د کور د سپارولو سره سم پریکړې او په دې توګه به نه سیخ سوې وي او نه کباب. دغه راز وګړو ته د عامه خدماتو د برابرولو په موخه دولت مکلف دې چې هرې پروژې ته تر ټولو لومړې سرک، بریښنا او اوبه ورسوي او لګښت دې د دولت د هغې بودیجې څخه چې د عامه خدماتو په بدل کې لاسته راغلې وي تمویل شې، او یا دې د هغو خصوصې شرکتونو چې په دې پروژو کې په کار بوخت دي د کپیټل (پروژو د تطبیق پانګې) څخه کار واخستل شې او لګښتونه دې بیا د کورونو په اصلې قیمت اضافه شې. زما په اند په دې کار سره به هم دولت ګټه وکړې او هم خصوصې شرکتونه او هم به مو بې کوره وګړې په اسانه توګه او ارزانه بیه د کورنو څښتنان شې او د استوګنځای د نشتوالې ستونزه به د تل لپاره اواره شې.

بله زړه بګنونکې ستونزه دا ده چې د کابل په ښار کې همیشه عامې لاري او سرکونه د ځمکنې ترافیکو د ګڼې ګوڼې له امله بندي وي. موټرې او نور نقلیه وسایط په ساتونو ساتونو په سرکونو او لارو کې په لیکه ولاړي وي او له همدې کبله په چا د دفتر ناوخته شې او په چا د ښونځې او حتې داسې پیښې هم لیدل شوي چې عاجل ناروغان روغتونونو ته په لاره د سرک پر سر تلف شوي دي دا ځکه چې د سرکونو د بندش له کبله هغوي روغتونونو ته په ټاکلې وخت کې و نه رسول شول. په هر حال د ډیرو وګړو په اند د دا ډول ترافیکې ستونز لاملونه په لاندې ډول دي:

۱. دا چې زیات شمیر نړیوال وسلوال ځواکونه د ښار په دننه کې میشته دي نو زیات شمیر عامې لاري او سرکونه د دوي له خوا تړل شوي دي.
۲. د ښار په دننه کې لا اوس هم ډیر سرکونه او پیاده روونه وران او ویجاړ دي.
۳.د سرکونو پر غاړه، په چوکونو او څلور لارو کې ترافیکې اشاري او نوري اسانتیاوي نه شته.
۴. لوړ شمیر موټر چلونکې ترافیکې قوانین نه مرعات کوي او یا پری هیڅ نه پوهیږي.
۵. د ښار په ډیرو برخو کې د سرکونو پر غاړه خوراکې توکې او نور د اړتیا وړ شیان پلورل کیږ ي چې دا هم پخپله د لارو د بندش لامل ګرځې.

د پورتنیو ترافیکې ستونزو د حل لاره دا ده چې بهرنې وسلوال ځواکونه دې د ښار څخه بهر ویستل شې او عامه لاري دې د ترافیکو پرمخ خلاصې شې دا ځکه چې د ژنیو د نړیوالو لوظنامو پر بنسټ باید وسلوال ځواکونه په داسې سیمو کې میشته نشې چې عام وګړو او ولس ته تري د مرګ او ژوبلې ستونزه او خطر پیښ شې. سرکونه، پیاده روونه او د سرکونو تر غاړو د اوبو لښتې دې ترمیم او ورغول شې. د ترافیکې قوانینو پوهاوي دې عام شې او د ترافیکې اشارو او لوحو استعمال دې رواج شې او بالاخره د سرکونو د غاړې سودا پلورونکو ته دې ځانګړې مارکیټونه جوړ شې. د دې کارونو د عملې کیدلو لپاره دې ښاروالي او د ترافیکو ریاست، د ښار جوړونې او فواید عامې وزارتونه او نور اړونده دولتې ارګانونه ټول په ګډه سره کار وکړي.

ددوهم ځلي انتخاباتو په اړه دافغانستان داسلامي امارت اعلامیه

تورغرته د طالبانو د غورځنګ له خوا لاندينۍ اعلاميه رسېدلې ده چې کټ مټ یې خپروي.

په تیرو اتو کلونوکې نړیوالو غاصبانو په افغان اولس دخپل ناروا واک دتپلو اودافغان اونړیوال ذهنیت دمغشوشولو لپاره داوبو خړولو اودکبانودنیولو تګلاره خپله کړې .دوی دافغان اولس دبوختیااوسرسامه کولواوله ناروایرغل څخه یې دعامه پام داړولو په موخه په بیابیا دلویې جرګې اساسي قانون اوټاکنوپه نومونوډراماتیکي اوجعلي پروسې تمثیل کړي چې نه خویي دوی ترخپلو کرغیړنو موخو رسولي اونه یې دهیواداواولس په بسیاکولو کې کوم رول لوبولی بلکې برخلاف یوپه بل پسې ددوی جوړې شوې دسیسې داولس په وړاندې رسواشوي اواعتباریې له لاسه ورکړی . په دې لړکې یرغلګرو څه موده وړاندې هم دخپل راوړل شوي رژیم دقانوني کولوپه موخه دولسمشرۍ اوولایتي شوراګانودټاکنوپه نوم یوه نمایشي پروسه عملي کړه .دې انتخاباتوپه نورونادودو سربیره داحقیقت په ښکاره توګه راڅرګندکړچې رښتیاهم دیرغلګرو دسیسې نورې په دې اولس کې چلښت اواعتبارنلري نړیوالو ولیدل چې زمونږمجاهداولس په غوڅ اکثریت دانتخاباتوپه وړاندې پریکون اعلان کړاونه یوازې یې درایوصندوقونوته له تللو ډډه وکړه بلکې له مجاهدینوسره اوږه په اوږه یې ددښمن ددې غولوونکې دسیسې په شنډولوکې برخه واخیسته ترڅوپه درست هیوادکې ددښمن خوارۍ په اوبو لاهو،اوانتخاباتوته یې په نړیواله کچه له نمایشي حیثیت پرته هیڅ اعتبارهم پاته نه شو.او داسلامي امارت دمحترم امیر هغي خبری چي یو کال دمخه یې کړی وه دعمل جامه واغوسته چي (اصلی فیصله به په واشنګټن کې کیږی نه دافغانانو په رایو) دښمن ه په منظمه توګه هڅه کوي ترڅو خپله داپیل کړې ډرامه لا اوږده کړي ځکه یې نواوس تصمیم نیولی چي یوځل بیاداټاکنې ترسره کړي اودنتایجو تربیااعلانولوپوری په دوام داره توګه دهیوادوالواونړی والو ذهنونه مصروفه وساتی اوپه پوځی ډګرکې په خپل شکست پرده واچوی .افغانان په دې پوهیږي چې داټاکنې دچاپه فرمان دڅه لپاره کیږي او څه تمه ترې کیدای شي اودااټکل هم ورته ګران نه دی چې له تیرو هغوسره به یې څومره فرق وي دغه رازبه ښایي افغان اولس دکابل دسیاستوالو دتیرو څومیاشتو بیلابیلې موضعګیرۍ اوشرمونکې سیاسې معاملې هم لیدلې وي اوددوهم ځلي ټاکنوداعلان په خبري کنفرانس کې به یې دبهرنیانوپه محاصره کې دراګیرخوارکي (ولسمشر؟)له ریږدیدلي غږ او تښتیدلي رنګ څخه هم ډیرڅه فهمولي وي اودایې هم دسرپه سترګو ولیدل چي په اصطلاح دانتخاباتوخپلواک کمیسیون په کومه کچه بي واکه اودیوه بل کمیسیون چي اکثریت غړی یې بهرنیان دی تر اثر څومره لاندی دی چي حتی دهغه بی اجازی خپله خبره لاهم نشي اعلانولی اودابه ورته څرګنده شوي وي چې دټاکنوپه نوم پیل شوی (داستان دنباله دار)دچادهوسونو تقاضاده اوآیازمونږ دژوبل اولس اوهیواد کوم درددواکولای شی ؟ اوس به دافغانانوپه څیرنړی والوته هم اندازه لګیدلی وی چي زموږبیچاره ولس واقعادامریکا په مشرﺉدنړیوالوترورستانوله لوری یر غمل شوی او دکابل داداری واګی عملا داشغالګرانو په لاس کې دی اوغواړی چي په زوراوچالاکۍ دخپلی خوښي نظام پری وتپي چي زموږ غیور ولس یې هیڅکله هم نه مني .دافغانستان اسلامی امارت یوځل بیادغربي اشغالګرود دغه تیرایستونکي تکراری دسیسي په هکله په دین مین ولس او مؤمنومجاهدینو ته لاندي ټکي اعلانول ضروري ګڼي :
۱ – اسلامي امارت یوځل بیا ټولو درنو هیواد والو ته خبر ورکوي چې هیڅوک دي په دې پردۍ او تيرايستونكې امريكايي پر وسه کې ګډون نه کوي ؛ دتیرپه څيردي یوځل بیادخپل ایمان اوافغاني ضمیرغږته لبیک ووايي او دشرعي اوامرو له مخې دي له هغې سره مقاطعه وکړي .
۲- ټول مجاهدین دي په کلکه سره ددې ناولې پروسې ناکامۍ ته متوجه شي، ددښمن په مراکزودي عملیات وکړي،خلک دي په انتخاباتوکې له ګډون کولومنع کړي،اوترټاکنو یوه ورځ مخکي دي ټولې وړې اولویې لارې دټولودولتي اوملکي نقلیه وسایطوپرمخ په بشپړه توګه بندې کړي اوخلك دي خبركړی .ددیني عالمانو،روحانیونواوسپین روبوپه مرسته دې عامه ذهنونه تنویراوولس دي ددښمن دسسوته متوجه کړی .
۳ -داچی داسلامې اما رت مجاهدینو ددغې ناولې پر وسې دمخنیوي اوشنډولو لپا ره خپل بشپړ تدابیر نیولی ؛ ګډونکونکي ،كاركوونكي اوټول پرو ګرامونه یې په پوره دقت سره څاري ؛ نو که هرڅوک په دې بي ګټي پروسې کې دګډون له امله دمجا هدینو له خوا متضررکیږي مسئولیت به یې په خپله غاړه وي ؛ ځکه مجاهدینو په مکرر ډول هرچاته خبر داری ور کړی اوټول افغانان یې له خپل تصمیم نه خبر کړي .
۴ -دمجاهدینو ټول مسئولین او افراد دي د ورکړل شوی پرو ګرام سره سم د دښمن په ضد خپل پلا نو نه تطبیق کړی تیر ځل چي یې کوم تکتیکونه کارولي ووداځل دي په هغوسربیره له نویوتجربواوولایتي مسؤلینوته دنوی ورکړل شوی پرو ګرام ځخه لازیاته استفاده وکړی او داسلام او وطن ددښمنانودغه ورستۍ دسیسه دي هم ور شنډه کړي .
۵ - څرنګه چي ټول پوهیږو چي دښمن په واقعي ډول دانتخاباتو پروسه نشي کامیابولی نوځکه کوښښ کوي چي دتیر په څیرخبری رسنۍ دزر اوزورله لاری دي ته مجبوره کړی چي دانتخاباتو په نامه دغه پوچه او وار دمخه ناکامه پروسه وپړسوي اودتبلغاتو په مټ یې په جعلی ډول دخلکو په وړاندي کامیابه ښکاره کړی موږ له ټولوازادو او خپلواکه رسنیوڅخه په کلکه غوښتنه کووچي ددژورنالزم پاخه اصول دي په ټینګه مراعت کړی او دیوطرفه قضاوت په کولوسره دی خپل حیثیت ته لازیات زیان نه اړوی اوخپل رسالت دي په احسنه طریقه تر سره کړی .

دافغانستان اسلامي امارت