''حامد کرزی''

''حامد کرزی'' په ٢٤ د ډېسمبر کال ١٩٥٧ د سويلي ولايت کندهار د کرز په کلي کې زېږېدلی دی.
 

حامد کرزی

دی د افغانستان لومړنی ولسمشر دی چې په هېواد کې وروسته د پراخې ټولټاکنې د ولسمشر په توګه وټاکل شو.

نوموړی د ٢٠٠١ کال د ډېسمبر له مياشتې راپدېخوا د افغانستان د ولسمشرۍ دنده لري.

کرزی د افغانستان په تاريخ کې د دغه هېواد 11 ولسمشر دی.

نوموړی شپږ وروڼه او يوه خور لري، چې مشر يې احمد ولي کرزی دی .

حامد کرزی پرخپلې مورنۍ ژبې پښتو سربېره په فارسي، اردو، هندي، انګليسي او فرانسوي ژبو هم روانې خبرې کوي .

پخواني وختونه او شخصي ژوند

حامد کرزی په قام پښتون دی او د پوپلزيو پر لوی ټبر پورې تړاو لري، دا هغه لوی ټبر دی چې د افغانستان ځينې پاچاهان هم له همدغه ټبر وه.

د کرزي کورنۍ د پخواني پاچا محمد ظاهر شاه پلويان دي، له دې امله کرزی هم له ډېر پخوا نه په سياست کې ښکېل دی .

کله چې روسانو پر افغانستان يرغل وکړ نو کرزی هندوستان ته وتښتېده او د طالبانو تر پرځېدو پورې همالته پاتې شو.

نوموړي په هندوستان کې د ١٩٧٩ نه تر ١٩٨٣ پورې د شېملې په (Himachal Pradesh University هماچال پوهنتون) کې د سياسي علومو په څانګه کې خپلې زده کړې وکړې او د لېسانس سند يې ترلاسه کړ، بيا دی خپل کاري ژوند ته ننوت او د مجاهدينو مالي ملاتړ يې هم کاوه.

کله چې روسان د افغانستان نه ووتل نو ده د برهان الدين رباني په حکومت کې د مرستيال وزير په توګه دنده لرله.

ښاغلي کرزي په ١٩٩٨ کال کې له زينت کرزۍ سره واده وکړ، زينت کرزۍ ډاکټره ده او پاکستان کې يې له افغان مهاجرو سره د ډاکټرۍ په حيث کارکړی.

له ډېرو کلونو ځنډ وروسته د ښاغلي کرزي په کاله کې له ډېرو کلونو انتظار وروسته د ٢٠٠٧ زېږيز کال د جنورۍ پر ٢٥ مه ماشوم پيدا شو، چې نوم يې پرې ميرويس کرزی کښېښود.

د طالبانو پلوي

کله چي په ٩٠ مه ميلادي لسيزه کې د افغانستان پر سياسي ډګر طالبان راڅرګند شول، کرزی هغه وخت د دوی له پلويانو شمېرل کېده، خو کرزي بي له طالبانو سره خپل اړيکي د طالبانو د پاکستاني اړيکو پربنسټ وشلول.

کله چي طالبانو په ١٩٩٦ م ميلادي کال کې برهان الدين رباني له واکه وغورځول شو، طالبانو کرزي ته وړانديز وکړ چي په ملګرو ملتونو کې د افغانستان سفير شي، خو کرزي د طالبانو وړانديز ونه مانه.

د کرزي پلار احدکرزی د پاکستان په کوټه ښار کې د١٩٩٩م کال د جولای پر ١٤مه د څو وسله والو لخوا ووژل شو. د دغه وژني پړه پر طالبانو واچول شوه.

د طالبانو مخالفت

په ٢٠٠١ کال کې د سپتمبر د ١١ مې له پېښور وروسته کرزی له ځينو هغو مجاهدينو سره چې د شمالي ټلوالې پلويان وو، يوځای د طالبانو په مخالفت کې ودرېده او د امريکا د متحده ایالتونو په بشپړې ملتيا سره د طالبانو د واکمنۍ ړنګولو لپاره افغانستان ته راغی او د يوې نوې ادارې هڅه يې پيل کړه.

د هماغه کال د دسمبر په مياشت کې له هېواد نه بهر افغان سياسي مشران چې ډېريو يې په هېواد کې د ننه کوم پلويان نه درلودل د جرمني/آلماند په بن ښار کې سره راټول شول چې د نوې کابينې په جوړښت کې سره جوړ شي.

د بن د تړون له مخې د ٢٠٠١ کال د دسمبر پر ٥ مه دا پرېکړه وشوه چې افغانستان کې به يو لنډمهاله حکومت جوړېږي، چې د دې ٢٩ کسيزې کابينې مشر به حامد کرزی وي.

د پلان له مخې حامد کرزي په ٢٢ د ډېسمبر د کابينې د مشرتابه لوړه وکړه. چې د امريکا مرستيال ولسمشر ډيک چيني هم په کې ګډون کړی و او بيا د جون د مياشتې په لويې جرګې کې د افغانستان لنډمهالې دورې ولسمشر وټاکل شو او هدايت امين ارسلا يې مرستيال شو .

د کرزي له ولسمشر کېدو سره سره د هغه د واک ولکه تر کابل ښار پورې محدوده پاتې شوه او کله ناکله د ملنډو په توګه هغه ته داسې هم ويل کېدل چې کرزی د افغانستان ولسمشر نه دی بلکې د کابل والي دی.

د ٢٠٠٤ کال د ولسمشرۍ ټاکنې

وروسته له دې چې حامد کرزي د ٢٠٠٤ کال ټولټاکنې وګټلې نو ٢٠٠٤ کال د دسمبر پر ٧ مه يې د ولسمشرۍ لوړه وکړه او هغه وخت د افغانستان د سترې محکمې ريس فضل هادي شينواري، د پخواني پاچا محمد ظاهر شاه او د سترې محکمې د نورو غړو لخوا مبارکي ورکړل شوه .

حامد کرزی د ٢٠٠٤ کال په اکتوبر مياشت کې د افغانستان د ولسمشرۍ ټاکنو کې د خپلواک کانديد په توګه ځان کانديد کړی وو د ملي ملاتړ د نشتوالي سره سره هغه د ٣٤ ولايتونو نه د ٢١ ولايتونو رايې وګټلې، او خپلو ٢٢ سيالانو ته يې ماتې ورکړه.

دا د افغانستان په تاريخ کې لومړی ولسمشر دی چې په هېواد کې د ډيموکراټيکو ټولټاکنو نه وروسته د افغانستان ولسمشر وټاکل شو.

پر کرزي درې ځلې ناکام بريدونه وشول، لومړی يې د ٢٠٠٢ کال د سېپتمبر پر ٥ مه، کله چې حامد کرزی د کندهار په دوره تللی وو، يوه وسله وال چې پوځي کالي يې اغوستي وو، پر کرزي ډزې وکړې، خو د کرزي د ساتونکو له خوا په ډزو ووژل شو .

په بريد کې د کرزي يو ساتونکی او يو نندارچي هم ووژل شو .

دويم بريد پر کرزي هغه مهال وشو، چې د ٢٠٠٤ کال د سپتمبر پر ١٦مه نوموړی د هوا له لارې ګردېز ته د يوه نوي ښوونځي د پرانستلو لپاره روان وو، چې پر چورلکه يې بريد وشو .

درېم ځل بيا په روان 2009 کال کې هغه مهال د کرزي پر چورلکه توغنديز بريد وشو، چې له ختيځ ننګرهار ولايته پلازمېنې کابل ته د بېرته ستنېدو په حال کې و .

د ولسمشر کېدو بل لامل يې د امريکا د متحده ايالاتو د ولسمشر جورج ډبليو بوش د ادارې لخوا دده ملاتړ هم دی. د يوې مياشتې په لنډمهاله ټاکنو کې که څه هم د ده د سيالانو تبليغ ډېر و او د ده لږ، خو بيا يې هم ټاکنې وګټلې .

وروسته له دې چې دا ښکاره شوه چې په ټولټاکنو کې کارېدونکی رنګ بېرته پاکېدلی شي او په همدې توګه رايه اچوونکو کې د درغلۍ شونتيا هم شته، نو دغه ناندريزه بحث تود شو او د ځينو لخوا دا يوه ناکامه ټولټاکنه وګڼل شوه.

خو د ملګرو ملتونو د ټولټاکنې خپلواک کمسيون څېړنې نه وروسته دا خبره جوته شوه چې د ٨.١ ميليونه رايو نه ٤.٣ ميليونه رايې سمې دي او په دغو رايو کې ښاغلي کرزي ٪ ٤، ٥٥ رايې ګټلي او په همدې توګه د نومبر په ٣ مه نېټه ښاغلی کرزی د ټولټاکنو ګټيالی اعلان شو.

د کرزي د واکمنۍ پرمهال د افغانستان له بيارغاونې سره نړيوالو مرستندويانو ميلياردونه ډالر مرستې وکړې، خو څومره چې ښاييېده، هومره پرمختګ ونشو، د پرمختګ او بيارغاونې کارونه ټکني روان ول، چې د ډېری کارپوهانو په وينا يې اصلي لامل اداري فساد او د زياتره چارواکو ناغيړي او ناوړتيا ده .

د کرزي چپنه او قره قولي

حامد کرزی د جامو اغوستلو ځانګړی ډول لري او په ډېرو خلکو کې هم ستايل شوی .

په خاصه توګه د هغه چپنه او قره قولي.

د ګوچي فېشن شرکت ټام فورډ دی د سيارې تر ټولو ګلالی سړی بللی دی .

تګلاره

پخپله حامد کرزي په وار وار ويلي چې له وسله والو مخالفينو سره خبرو ته چمتو دى :

((له هر هغه افغان طالب سره خبرې کوم چې د ترهگرو سره نه وي تړلى . ))

دا خبرې څه موده وړاندې ښاغلي کرزي په کابل يوه خبري کنفرانس ته وکړې

 

ميرويس ياسيني

ميرويس ياسيني د مولوي عبدالستار زوی دی، چې په 1342 هـ ش کال د ختيځ ننګرهار ولايت د کامې ولسوالۍ په ده طاهر کلي کې يې دې نړۍ ته سترګې غړولې دي .
 

ميرويس ياسيني

لومړنۍ زده کړې او لېسه دوره يې په همدې ولسوالۍ کې بشپړې کړې دي .

پر افغانستان د شورويانو له يرغل وروسته پاکستان ته کډوالۍ ته اړايستل شوی.

ميرويس ياسيني د اسلام اباد نړيوال اسلامي پوهنتون کې لوړې زده کړې کړې، او هلته يې د شرعياتو او حقوقو پوهنځي ويلې ده.

نوموړي له دغه پوهنتونه د لېسانس سند ترلاسه کړی، سربېره يې د خپل تحصيل او مهاجرت په دوره کې د افغانستان د ملي محاذ ګوند غړيتوب هم درلود .

په 1381 هـ ش کال په افغانستان کې تر سياسي اوښتون وروسته د ننګرهار ولايت د سرې مياشتې رييس ټاکل شوی دی .

له هغه وروسته د افغانستان د ماليې وزارت د بهرنيو اړيکو او اقتصادي ارزونې رييس په توګه يې هم کار کړی دی .

د بېړنۍ لويې جرګې او د اساسي قانون په لويه جرګه کې هم غړی پاتې شوی دی .

په 1382 کال د نشه يي توکو پرضد د مبارزې د ادارې عمومي رييس شو او بيا وروسته په 1384 کال کې د مخدره توکو پرضد د افغان وزارت سلاکار وټاکل شو .

بيا وروسته له ننګرهار ولايته په ولسي جرګې کې د خلکو استازی وټاکل شو .

نوموړی په دې وروستيو کې د ولسي جرګې د لومړي معاون په توګه وټاکل شو.

ياسيني متأهل دی، درې لونې او دوه زامن لري.

نوموړی په پښتو، دري، عربي انګليسي او اردو ژبو پوهېږي.

ميرويس ياسيني د افغانستان د 1388 کال د ولسمشرۍ ټاکنو ته ځان کانديد کړی، امان الله پيمان يې د لومړي مرستيال او سيدعبدالقيوم سجادي يې د دويم مرستيال په توګه منلي دي .

انتخاباتي نښان يې د غنمو وږي دي .

د ياسيني شعار

ميرويس ياسيني وايي که د افغانستان ولسمشر شي، نو د سولې راوستو، ديموکراسۍ پلی کولو او پرمختګ لپاره به هلې ځلې وکړي .

له مخده توکو پاک، خوښ، متحد او ازاد افغانستان غواړي.

له ګاونډيو هېوادونو سره به خپل اړيکي پراخه کړي او د افغانستان د ننه به داسې اداره جوړه کړي، چې په کې ټولنيز انصاف او د بشر حقونو ته ډېر پام وکړي .

دی هم لکه د نورو زياترو کانديدانو په څېر د ښځو د حقونو خبره کوي .

 

رمضان بشردوست

رمضان بشردوست د محمد علي زوی دی، چې په 1340 کال د غزني ولايت په قره باغ ولسوالۍ کې يې دنيا ته سترګې غړولې دي.
رمضان بشردوست

لومړنۍ او منځنۍ زده کړې يې د غزني د قره باغ، مقر او فارياب ولايت په ميمنه ښار کې سرته رسولې دي .

د 1357 کال د ثور د اوومې تر کودتا دوه کاله وروسته ايران ته تللی هلته يې لېسه پای ته رسولې او بيا پاکستان ته مهاجر شوی دی .

بشردوست په 1360 کال کې له پاکستانه فرانسې ته د تګ چانس وموند، او هلته يې سياسي پنا واخيسته، خو په وينا يې هېڅکله هم د فرانسوي تابعيت غوښتنه نه ده کړې .

په 1361 کال کې يې د فرانسې په ديژن ښار کې د ادبياتو په فاکولته کې د فرانسوي ژبې زده کړه پيل کړه، چې بيا وروسته په 1363 کال کې د ديژن ښار له پوهنتون نه فارغ شو .

بيا وروسته يې د د ګرونوبل ښار پوهنتون د حقوقو او سياسي علومو فاکولتې ته امتحان ورکړ، چې په 1368 کال کې يې په حقوقو کې د ماسټرۍ ډګري هم خپله کړه .

بشردوست وايي چې تر ماسټرۍ وروسته په پاريس کې د ژان موني پوهنتون کې د ديپلوماسۍ په برخه کې تر ماسټرۍ لوړ تخصصي ديپلوم ترلاسه کړ . مونوګراف يې په ديپلوماسۍ او سوېلي افريقا کې د جګړې په اړه ليکلی دی .

دی وايي چې په افغانستان کې د ديپلوماسۍ او جګړې په اړه يې د دکتورا بحث هم ليکلی دی .

ډاکټر بشردوست اووه کاله د پاريس په پوهنتونونو کې د حقوقو، سياسي علومو او ديپلوماسۍ په برخه کې تدريس هم کړی .

دی وايي چې 1381 کال کې يې څو مياشتې په پاريس کې د افغانستان سفارت د درېيم سکرتر په حيث هم کار کړی، چې له سفير سره له سخت اختلاف وروسته له سفارت څخه وويستل شو او بيا وروسته د افغانستان د بهرنيو چارو وزارت په غوښتنه په همدې وزارت کې د ستراتيژيکو مطالعاتو د مرکز د مشر په توګه کابل ته راغی .

بشر دوست د 2004 کال د مارچ پر اتمه (1383 ) د ښځې په نړيواله ورځ د کرزي د حکومت په لومړيو کې د افغانستان د پلان وزير وټاکل شو .

نوموړي د هماغه کال د دسمبر پر څلورويشتمه له 2365 نادولتي بهرنيو ادارو څخه 1935 منحلې اعلان کړې، چې د يوشمېر دولتي او نادولتي ادارو له سخت مخالت سره مخامخ شو.

نوموړي له دې اعلان يوه ورځ وروسته خپله استعفا وکړه او بېغمه د کاپيسا د البيروني پوهنتون د شرعياتو، حقوقو او سياسي علومو په پوهنځي کې يې تدريس پيل کړ .

رمضان بشردوست په 1384 کال کې ولسي جرګې ته د کابل د خلکو له خوا د استازي په توګه ومنل شو، او تر اوسه په همدې جرګه کې غړيتوب لري .

د نوموړي مرستيالان محمد موسی بارکزی او عفيفه معروف دي .

شهنواز تڼی

شهنواز تڼی په 1950 کال د افغانستان د جنوب ختيځ خوست ولايت د تڼيو ولسوالۍ په درګۍ کلي کې زيږېدلی دی .

شهنواز تڼی

نوموړي لومړنۍ او لوړې زده کړې په پوځي برخه کې کړې دي.

په 1978 کال کې د کودتا پرمهال ولسمشر محمد داود خان له څوکۍ ليرې او ووژل شول .

هغه مهال شهنواز تڼی د نظامي استخباراتو مشر و، چې بيا وروسته د کابل د ګارنيزون مشر شو .

کله چې محمد حسن شرق د ډاکټر نجيب الله له خوا لومړی وزير وټاکل شو، د يوڅه مودې لپاره د دفاع وزير پُست تش پاتې شو، خو په پای کې شهنواز تڼی د دفاع وزير شو .

شهنواز تڼی د هغه وخت د مجاهدينو سرسخت دښمن و.

د 1989 کال په دسمبر میاشت کې 127 خلقي پوځي افسران د يوې کودتا د هڅې په تور ونيول شول.

اووه ويشت يې په تېښته بريالي شول او پاتې نور يې په پېښور کې له ګلبدين حکمتيار سره يوې خبري ناستې ته راوستل شول .

د دسيسې جوړوونکو په ډله کې د قامونو چارو پخوانی وزير باچا ګل وفادار او د ملکي هوايي چلند وزير حسن شرق هم وو .

شهنواز تڼي د وخت د دفاع د وزير په توګه پر ډاکټر نجيب الله دباو راوړ، چې دغه دواړه وزيران خوشي کړي .

تڼی د کمونيستي رژيم په ورځو کې د افغانستان د لوی درستيز، د پوځ او توپخانې مشر او د څارګرې ادارې (خاد) تر مشرۍ هم ورسېده.

د کمونيستي رژيم د يوې پايې په توګه، شهنواز تڼي د خپل اقتدار په وروستيو کې هڅه وکړه، چې د يوې کودتا په درشل کې خپل ملګری نجيب الله له واکه ليرې کړي.

هغه وخت ده په پاکستان کې پر مېشتو افغان کډوالو او د حزب اسلامي د ګوند مشر انجنير ګلبدين حکمتيار په څېر پر ځينو سخت دريځو ډېره تکيه وه .

شهنواز د افغانستان د (خَلق) ديموکراتيک ګوند يو فعال غړی و، او وروسته د دغه ګوند مشر هم شو.

د 1990 په مارچ کې چې کله د خلقي افسرانو محاکمه پيلېدونکې وه، تڼي د ګلبدين حکمتيار په مرسته د نجيب الله د راپرځولو کودتا پيل کړه .

تڼي ويل چې دی د نجيب الله له اندونو سره موافق نه دی، خو د پوځ په اړه د هغه له تګلارې سره هم يوه خوله نه دی : ((نجيب الله غوښتل چې د پوځ ټولې ځانګړنې قامي ملېشو ته ورکړي، په ځانګړې توګه خاص ګارد ته . زه د هغه مخالف وم، ځکه چې زه پوهېدم که دا کار وشي، افغان پوځ خپله مؤثريت له لاسه ورکوي.))

حکمتيار خپلو جنګياليو ته امر وکړ، چې د تڼي په ملاتړ پر کابل د واکمن رژيم پرضد خپل بريدونه سخت کړي.
په پای کې شهنواز تڼی پاکستان ته ولاړ.

ښاغلي تڼي واده کړی، يوه لور او دوه زامن لري.

اوس

55 کلن شهنواز اوس (د افغانستان د سولې غورځنګ ګوند) مشر دی.

نوموړی په دې وروستيو کې بېرته خوست ته راستون شو.

پر ښاغلي تڼي تور دی، چې د ګڼ شمېر خلکو په وژنه کې يې لاس درلود، د نوموړي پرضد د پروان په سالنګ ولسوالۍ کې د تېرې غبرګولې مياشتې پر درېيمه لاريون هم وشو .

د سولې دغورځنګ دګوند مرستيال رحيم داد دا مني، چې تڼى په ١٣٦٧ کال کې د دفاع وزير و، خو وايي چې د دفاع وزير په نېغه په عملياتو کې ونډه نه اخلي او هر دولت په خپل وخت کې حق لري، چې د خپلو مخالفينو پر وړاندې له ځان نه دفاع وکړي.

د شهنواز تڼي لومړی نثار احمد سليمي مرستيال او دويم يې محمد جان پامير دی .

حبيب منګل

حبيب منګل د ببرک خان منګل زوی دی، چې په 1327 کال د خوست ولايت د کلندر ولسوالۍ د سترکوټ په کلي کې اوسېدلی دی .
 
 

حبيب  منګل

د نوموړي پلار د خوست، پکتيا او پکتيکا يو قامي مشر و، چې د هغه وخت د جمهوري دولت په لويو جرګو کې يې د خوست او پکتيا ولايتونو د خلکو په استازيتوب ګډون هم کړی و .
حبيب منګل خپلې لومړنۍ زده کړې د کابل په رحمان بابا لېسه او لوړې زده کړې يې د کابل پوهنتون د طب په پوهنځي کې کړې دي.

نوموړي د خوست په ملکي روغتون کې د ډاکټر په حيث هم کار کړی او د سمنګان ولايت د عامې روغتيا رياست يې هم چلولی .

همدارنګه، په مسکو، فنلنډ، رومانيا او قبرص کې د افغانستان د ديموکراتيک جمهوريت د استازي په توګه هم پاتې شوی دی .

ده د اساسي د تصويبولو په لويه جرګه کې د پکتيا د خلکو په استازيتوب هم ګډون کړی . چې بيا وروسته په ولسي جرګې کې د نړيوالو اړيکو د جرګه ګۍ رييس هم پاتې شوی دی .

حبيب منګل په ټولنيزو علومو کې دوکتورا لري .

نوموړی د افغانستان د 1388 کال د ولسمشرۍ ټاکنو ته د ديموکراسۍ او پرمختيا د فراګير غورځنګ له خوا کانديد دی .

د ده مرستيالان پوهنوال ډاکټر محمد داود راوش او آغلې نفس جهيد، د افغانستان د ديموکراسۍ د پرمختيا د فراګير ګوند له خوا ټاکل شوي دي .

دی وايي چې د افغانستان کانديدان تر خبرو کار او زحمت ته ډېره اړتيا لري .

نوموړی هم لکه د نورو کانديدانو په څېر د پرمختيا، ديموکراسۍ او عدالت نارې وهي .
حبيب منګل وايي چې زموږ په هېواد کې د امريکا او ناټو ځواکونو شتون که له يوې خوا د اوسني دولت د پر پښو درولو اصلي او مهمترين عامل دی، خو له بل پلوه بيا د دوی له شتون سره د افغانستان د خلکو ملي واکمني له محدوديت سره مخامخه شوې ده .

دی وايي که چېرې د افغانستان خلک په ټاکنو کې ده ته رايه ورکړي نوموړی به د افغانانو د سوکالۍ لپاره ترخپله وسه کوښښ وکړي .

دی د هېواد اوږدمهاله امنيت له ګاونډيو سره د باورجوړونې په سياست کې ويني .
دی وايي چې افغانستان له هېڅ کوم هېواد سره دښمني نه لري، د ملي ګټو په خاطر موږ له ګاونډيو او د سيمې له هېوادونو او په ځانګړې توګه له اسلامي هېوادونو سره ښه روابط غواړو .

د خپل ملي منفعت په خاطر موږ بايد د نړۍ له پرمختللو او سخي هېوادونو سره، چې امريکا يې په سر کې راځي، خپل روابط ټينګ وساتو .

دی وايي که چېرې د افغانستان ولسمشر شي، نو هېواد به يې د نړيوالې ټولنې يو فعال غړی وګرځوي.

ښاغلی منګل وايي پرې به نږدي چې هېواد يې د انګويېزم لاسونو ته ولوېږي او د ده په وينا د حقونو په خوړلو يې د هېواد مشرتابه سترګې پټې کړي، بلکې ژمنه کوي چې هېڅ قانون او هېڅ عدلي پرېکړه او يا د حکومت هېڅ سياست د اسلام له سپېڅلي دين سره په ټکر کې د منلو وړ نه دی.

حکومت مکلف دی، چې د خپل وګړو له حقونو دفاع، هغوی له هر ډول ګواښ کورني او بهرني ګواښ نه وساتي او د دوی دفاع وکړي.

متحد او وېش نه منونکی هېواد

ولسمشرۍ ته کانديد حبيب منګل وايي افغانستان له بېلابېلو قامونو، کولتورونو، ژبو او مذهبونو جوړ دی. په دغه هېواد کې هېڅ قوم پر بل لاسبری نه دی، هېڅ ژبه د پرمختګ له وسايلو بې برخې کېدای نه شي.

افغانستان د خپلواکو، انسانانو، خپلواکو ژبو يو ګډ ډګر دی، دلته کولتور د پرمختيا په حال کې دی، موږ تاريخي ګډ کور او مشترک راتلونکی لرو، زموږ غنا زموږ په تنوع کې ده.

د افغانستان هر وګړی، که نارينه وي که ښځه، ماشوم وي که ځوان او يا سپين ږيری، خپل خپل حقونه لري. هر دولت او هر سياسي سازمان بايد د دوی له حقونو دفاع وکړي، او پرېنږدي، چې دغه حقونه ـ که په هره بهانه وي ـ تر پښو لاندې شي .

د ښځو حقونه

حبيب منګل وايي چې د ښځو له سياسي او مدني حقونو نه دفاع کول او په ټولنيز او کولتوري ژوند کې د ښځو د شريکېدو ته لاره اوارول زما د ملي سياستونو له ډلې څخه دی .

دی وايي چې د ښځو پروړاندې تاوتريخوالی به ختم کړي .

عبدالسلام راكټي

عبدالسلام راكټي چې د محمد اياز زوى دى په كال 1337 لمريز كې د زابل ولايت په نوبهار ولسوالۍ كې زېږېدلى دى او تر كال 1357 پورې يې ديني زده كړې كړي دي.

عبدالسلام راكټي

د غويي تر كودتا وروسته ښاغلى راكټي مهاجر شو، په كال 1358 كې له مجاهدينو سره يو ځاى شو او د شوروي يرغلګرو پرضد يې جهاد پيل كړ.

ويل کېدل چې د راکټي لقب هم د شوروي پر ضد د جهاد پر مهال ورکول شوی.

نوموړي د مجاهدينو د واك پر مهال د زابل ولايت د ۲۷ فرقې د قوماندان په توګه دنده ترسره كوله.

كله چې طالبانو واك ترلاسه كړ نو له هغوى سره يو ځاى شو او د1376 لمريز كال نه د كرزي تر راتګه پورې يې د ننګرهار ولايت د لومړي قول اردو د قوماندان په توګه دنده ترسره كوله.

او د 1384 لمريز كال را په دېخوا په ولسي جرګه كې د زابل ولايت د خلكو استازى دى.
اوس نوموړی د هغو يو څلوېښت کانديدانو په ډله کې دی چې د ولسمشرۍ په راتلونکو انتخاباتو کې يې ځانونه کانديد کړي.

ملا سلام راکټي د طالبانو د واکمنۍ پر مهال د ننګرهار د قول اردو قومندان و.

د نوموړي لومړی مرستيال محمد اجمل حبيب صافي او دويم يې محمد صادق دی .

فروزان فنا

فروزان فنا د جنرال محمد شفيع لور ده چې په 1348 کال په کابل ښار کې زيږېدلې ده .
 
فرزوان فنا

نوموړې په 1352 کال کې لومړنۍ زده کړې د سيدنورمحمدشاه مېنه کې سرته رسولې او په 1363 کال کې له ښوونځي فارغه شوې ده .

له هغه وروسته يې لوړې زده کړې د کابل پوهنتون په طب پوهنځي کې د معالجوي طب په برخه کې بشپړې کړې دي .

فروزان فنا تر فراغت وروسته د وزيرمحمد اکبرخان په روغتون کې هم دنده پرمخ وړې ده .

آغلې فنا په 1373 کال کې د افغانستان د هوايي چلند له وزير ډاکټر عبدالرحمن سره واده کړی .

فروزان فنا د افغانستان ولسمشرۍ ته ځان کانديد کړی دی .

دا وايي چې : ((زه له چا خيرات نه غواړم، پور اخلم، خو خپل هېواد له بحرانه راوباسم. که چېرې افغان مېرمن وزيره او والۍ کېدای شي، نو ولسمشره کېدای هم شي .))

نوموړې خپل مېړه اووه کاله وړاندې د لنډمهالې ادارې په وخت کې له لاسه ورکړ .

په افغانستان کې د ولسمشرۍ لپاره ولاړه کانديده فروزان فنا وايي که ولسمشره شوه نو په پراخه کچه به حکومتي څوکۍ ښځو ته ورکړي .

د فروزان فنا لومړی مرستيال نسيم الله درمان او دويم يې غلام جيلاني درماني دی .

عبدالجبار ثابت

عبدالجبار ثابت د ولسمشر حامد کرزي له خوا د 2006 کال په مۍ مياشت کې د افغانستان د لوی څارنوال په توګه وټاکل شو .
عبدالجبار ثابت

نوموړی په قام پښتون دی او د حزب اسلامي د مشر ګلبدين حکمتيار پلوی و .
نوموړي له امريکا غږ راديو سره هم کار کړی له هغه وروسته افغانستان ته راستون شو او د کورنۍ چارو په وزارت کې يې دنده پيل کړه .

عبدالجبار ثابت د افغانستان د لوی څارنوال په توګه له اداري فساد سره (جهاد) اعلان کړی و.

نوموړی د 2008 کال د جولای پر 17مه د ولسمشر حامد کرزي له خوا له دندې ګوښه کړای شو .

که څه هم د نوموړي د ګوښه کېدو اصلي لامل معلوم نه شو، خو د ځينو رپوټونو له مخې، نوموړي د افغانستان ولسمشرۍ ته د کانديدېدو له د لوی څارنوال څوکۍ خوشې کړه .

د نوموړي لومړی مرستيال محمدعلي محمدي او دويم يې عبدالجبار رؤفي دی

شهلا عطا

شهلا عطا په 1346 کال په پلازمېنه کابل کې دې نړۍ ته سترګې غړولې دي .
 

شهلا عطا

آغلې عطا خپله اصلاً پر کندهار ولايت پورې اړه لري .

دې خپلې لومړنۍ زده کړې په کابل کې کړې دي، 14 لسم  پاسه ده .

شهلا عطا د 1387 کال د کب پر 17 مه د افغانستان ولسمشرۍ ته خپل کانديداتوري اعلان کړه .

نوموړې وايي چې د هېواد د ننه او له هېواده بهر د افغانانو په مکرر ټينګار يې ځان ولسمشرۍ ته کانديد کړی، دا وايي که چېرې د افغانستان ولسمشره شي، نو د محمد داود خان تګلاره به عملي کړي، دې په 16 ماده ييزه پلان کې خپله تګلاره روښانه کړې ده، چې زياتره ټينګار يې پر ملي يووالي دی .

47 كلنه شهلا عطا که ولسمشره شوه، نو په هېواد کې به په اجباري توګه د زده کړې زمينه برابره کړي، په نشه يي توکو د روږدو کسانو درملنه به هم اجباري کړي او په ټول هېواد کې به عدالت تامين کړي.

نوموړې د دې پوښتنې په ځواب کې، چې ايا څومره پر خپل ځان متکي ده، په ټاکنو کې به بريالۍ شي؟ وويل چې: ((زه د افغانانو په مکرره غوښتنه اړايستل شوم، چې ولسمشرۍ ته ځان کانديد کړم او ډاډ لرم چې ماته به ډېر خلک رايه راکړي. ))

شهلا عطا وايي افغانانو اووه کاله وړاندې له نويو تمو سره د هېواد د سياسي او بيارغنيزې پروسې هرکلی وکړ، خو په سيمه ييزه او نړيواله کچه تر يو لړ تېروتنو وروسته د افغانانو تمې او هيلې پرخپل ځای پاتې شوې .

د شهلا عطا لومړی مرستيال عبدالحبيب سير او دويم يې گل محمد ارزگانی دی .